# Denga – objawy, szczepionka Qdenga i ochrona przed komarami w podróży Adres: https://sowa-med.pl/choroby/denga/ Stan na: 2026-10-29 ## W skrócie Denga to wirusowa choroba przenoszona przez komary Aedes, które żądlą w ciągu dnia. Występuje w tropikach i subtropikach, głównie w Azji, obu Amerykach, Afryce i na wyspach Pacyfiku. Większość zakażeń przebiega bezobjawowo lub łagodnie, ale część chorych rozwija ciężką postać wymagającą szpitala. Szczepionka Qdenga (2 dawki w odstępie 3 miesięcy, od 4. roku życia) jest zarejestrowana w UE, lecz nie jest dla każdego podróżnego – kwalifikuje lekarz medycyny podróży. Podstawą ochrony pozostaje unikanie ukąszeń. Stan wiedzy na 29 października 2026 r. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji w poradni medycyny podróży. ## Jak zarażasz się dengą? Do zakażenia dochodzi przez ukąszenie komara z rodzaju Aedes, głównie Aedes aegypti. Komary te żądlą w ciągu dnia, a najaktywniejsze są o świcie i o zmierzchu. Bytują przede wszystkim w miastach i na terenach podmiejskich, w pobliżu zbiorników z wodą (butelki, opony, pojemniki na deszczówkę). Człowiek nie zaraża człowieka bezpośrednio. Chory (także bez objawów) może jednak zakazić komara, który ukąsi go w pierwszych dniach choroby – WHO podaje zwykle 4–5 dni od pojawienia się objawów, maksymalnie 12. Komar przenosi wtedy wirusa dalej. Wirus występuje w czterech serotypach (DENV-1, 2, 3, 4). Przebycie jednego daje trwałą odporność tylko na ten serotyp. Kolejne zakażenie innym serotypem zwiększa ryzyko ciężkiej postaci. ## Gdzie występuje denga i gdzie ryzyko jest teraz największe? Według WHO około połowy ludności świata mieszka na obszarach zagrożonych dengą, a rocznie dochodzi do 100–400 mln zakażeń. CDC zalicza do regionów ryzyka m.in. Karaiby, Amerykę Środkową i Południową, Azję Południową i Południowo-Wschodnią, Afrykę Subsaharyjską oraz wyspy Pacyfiku. CDC wskazuje, że ryzyko dotyczy wszystkich podróżnych, a rośnie przy pobycie dłuższym niż 6 miesięcy lub przy wyjeździe do rejonu z aktywnym ogniskiem. Rok 2024 był rekordowy: do WHO zgłoszono ponad 14 mln przypadków i ponad 11 tys. zgonów. Według ECDC w 2026 r. (dane do września) zgłoszono globalnie ponad 2 mln przypadków i ponad 1 000 zgonów – mniej niż w tym samym okresie 2025 r. Sytuacja różni się jednak między krajami. - **Kambodża:** ECDC opisuje wysoką aktywność i wzrost o 120% względem 2025 r. (stan na 6 września 2026). - **Wietnam:** wzrost liczby zgłoszeń o ok. 42% względem 2025 r. (stan na 6 września 2026). - **Malezja, Sri Lanka, Nepal:** podwyższona lub rosnąca transmisja w 2026 r. - **Malediwy:** ECDC ocenia prawdopodobieństwo zakażenia podróżnych jako umiarkowane (ocena z marca 2026), a kraje UE zgłaszały import przypadków z tego kierunku. - **Kuba:** CDC wskazało ją (stan na 7 października 2026) jako kraj o wysokiej transmisji i co najmniej 10 przypadkach wśród podróżnych w ostatnich trzech miesiącach. Denga pojawia się też w Europie. Do 30 września 2026 r. lokalnie nabyte przypadki zgłosiły Włochy (59) i Francja (6). Są to pojedyncze ogniska, nie masowa transmisja. ## Jakie są objawy dengi i kiedy pilnie do lekarza? ### Jak wygląda typowy przebieg? Większość zakażeń przebiega bez objawów. CDC szacuje, że objawowa jest około 1 na 4 infekcje. Jeśli objawy się pojawią, zaczynają się zwykle po 4–10 dniach od ukąszenia i trwają 2–7 dni. - wysoka gorączka (do 40 °C), - silny ból głowy i ból za gałkami ocznymi, - bóle mięśni i stawów, - nudności, wymioty, - powiększone węzły chłonne, - wysypka. Większość chorych wraca do zdrowia w ciągu 1–2 tygodni. ### Jakie sygnały ostrzegawcze wymagają natychmiastowej pomocy? Ciężka denga zwykle rozwija się 3–7 dni po pierwszych objawach, często wtedy, gdy gorączka już spada. WHO podkreśla, że spadek temperatury nie oznacza automatycznie poprawy. CDC ocenia, że ok. 1 na 20 chorych objawowych rozwija ciężką postać. Natychmiast szukaj pomocy medycznej (w kraju pobytu lub w Polsce – SOR, numer 112), gdy pojawi się którykolwiek z objawów: - silny ból brzucha, - uporczywe wymioty, - przyspieszony oddech, - krwawienie z dziąseł lub nosa, - krew w wymiotach lub stolcu, - silne pragnienie, bladość i zimna skóra, - osłabienie, niepokój lub senność. Przy wczesnej i właściwej opiece śmiertelność ciężkiej dengi spada poniżej 1% (WHO). Ryzyko powikłań jest wyższe u osób po wcześniejszej dengi, u kobiet w ciąży, osób starszych i chorych przewlekle, w tym z cukrzycą (ECDC, travelhealthpro). ### Co robić przy podejrzeniu dengi? - Zgłoś się do lekarza – nie ma swoistego leku, ale ocena stanu i nawodnienia jest kluczowa dla bezpieczeństwa. - Nie przyjmuj na własną rękę ibuprofenu ani aspiryny. WHO ostrzega, że zwiększają ryzyko krwawienia. Lek przeciwgorączkowy dobiera lekarz. - Do ustąpienia gorączki chroń się przed komarami (moskitiera, repelent), żeby nie zakazić kolejnych owadów. - Poinformuj lekarza o wszystkich krajach odwiedzonych w ostatnich 2 tygodniach. Gorączka po powrocie z tropików wymaga też wykluczenia malarii. ## Czy istnieje szczepionka przeciw dendze? Tak. W UE dopuszczono dwie szczepionki żywe atenuowane, ale w praktyce dla podróżnych liczy się Qdenga (TAK-003, Takeda). Komisja Europejska zarejestrowała ją 5 grudnia 2022 r. do stosowania od 4. roku życia. Druga, Dengvaxia, jest przeznaczona wyłącznie dla osób z potwierdzoną wcześniejszą dengą i podaje się ją w 3 dawkach (0, 6, 12 miesięcy). CDC informuje, że amerykańska szczepionka (Dengvaxia) przestaje być dostępna w 2026 r. i nie jest wskazana dla podróżnych. ### Jaki jest schemat szczepienia Qdenga? - Dawka 1: 0,5 ml, podskórnie (najlepiej w górną część ramienia). - Dawka 2: 0,5 ml po 3 miesiącach. - Dawka przypominająca: brak danych o jej potrzebie i terminie. Szczepionki nie wolno podawać domięśniowo, śródskórnie ani dożylnie. Brak danych o zamienności preparatów – nie kończ kursu Qdenga szczepionką Dengvaxia za granicą ani odwrotnie (UKHSA Green Book). ### Kto powinien się zaszczepić? Różne źródła, różne zalecenia Zalecenia są ostrożne, bo u osób, które nigdy nie chorowały na dengę, danych jest mniej. Nie wykazano skuteczności wobec zakażenia serotypami DENV-3 i DENV-4 w tej grupie. Brytyjski JCVI wskazuje teoretyczne ryzyko ciężkiej dengi, jeśli taka osoba zostanie później zakażona tymi serotypami. | Źródło | Kogo dotyczy zalecenie | Szczepienia.Info (NIZP PZH) | Podróżni z rozpoznaną w przeszłości dengą: szczepienie zalecane. Wiek 4–16 lat bez dengi w wywiadzie: można rozważyć. Wiek 17–60 lat bez dengi: rozważyć tylko przy dłuższych podróżach (punkt odniesienia: pobyt dłuższy niż 6 tygodni w Azji Południowo-Wschodniej). Powyżej 60 lat: unikać do czasu uzyskania danych. [DO WERYFIKACJI – materiał z 2023 r.] | UKHSA / JCVI / TravelHealthPro (Wielka Brytania) | Od 4. roku życia, tylko po wcześniejszej dengi i przy podróży do obszaru ryzyka lub ogniska. Osobom bez wcześniejszej dengi nie zaleca się szczepienia. | WHO | Dzieci w wieku 6–16 lat w regionach o wysokiej transmisji. Programowo nie zaleca u dzieci poniżej 6 lat (niższa skuteczność). | CDC (Yellow Book 2026) | Dostępna w USA szczepionka nie jest wskazana dla podróżnych. Wcześniejszą dengę trzeba udokumentować, najlepiej wynikami badań. Dodatnie IgG nie zawsze oznacza dengę – może je dawać szczepienie przeciw żółtej gorączce, JZM lub KZM albo zakażenie innym flawiwirusem. Wywiad i badania ocenia lekarz. ### Kto nie może przyjąć szczepionki? - kobiety w ciąży i karmiące piersią, - osoby z niedoborami odporności (wrodzonymi, nabytymi, polekowymi, w tym leczeni wysokimi dawkami steroidów lub biologicznie), - osoby z nadwrażliwością na składnik szczepionki, - dzieci poniżej 4. roku życia. To szczepionka żywa, dlatego decyzje dotyczące osób z chorobami przewlekłymi, w tym wątroby, podejmuje lekarz po ocenie odporności. ### Kiedy zaszczepić się przed wyjazdem? Pełny schemat trwa 3 miesiące, więc konsultację zaplanuj z co najmniej kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Po laboratoryjnie potwierdzonej dengi UKHSA sugeruje rozważyć odroczenie szczepienia o rok, bo po zakażeniu utrzymuje się krótkotrwała ochrona krzyżowa. Dane wspierają jednoczesne podanie Qdenga ze szczepionką przeciw żółtej gorączce i WZW A. Minimalny odstęp od 2. dawki do wyjazdu oraz zasady łączenia z innymi szczepionkami żywymi sprawdza lekarz w aktualnej Charakterystyce Produktu Leczniczego. [DO WERYFIKACJI] W badaniach u osób z wcześniejszą dengą dwie dawki dawały 86% skuteczności wobec hospitalizacji z powodu dengi i 65% wobec dengi potwierdzonej wirusologicznie (UKHSA). Szczepionka nie zastępuje ochrony przed komarami. ### Czy szczepionka jest dostępna w Polsce? Qdenga ma pozwolenie na obrót w całej UE, więc obowiązuje także w Polsce. Szczepienia.Info umieszcza ją na liście szczepionek potencjalnie dostępnych na polskim rynku, a w części materiałów sanepidu pojawia się jako dostępny preparat. Kwalifikacja jest indywidualna i zależy m.in. od wieku oraz przebytej dengi. W Polsce szczepionkę podaje się w poradniach medycyny podróży i punktach szczepień. Jej bieżąca dostępność, cena i brak refundacji wymagają potwierdzenia w wybranej placówce. [DO WERYFIKACJI] Dengvaxia figuruje na tej samej liście, ale nie znaleziono potwierdzenia jej aktualnej dostępności w Polsce. [DO WERYFIKACJI] ## Jak chronić się przed dengą poza szczepieniem? To podstawa profilaktyki, niezależnie od szczepienia. Komary tygrysie i egipskie żądlą w dzień, więc osłona „na noc” nie wystarcza. Pamiętaj, że w regionach z malarią komary przenoszące malarię aktywne są głównie nocą, a dengi głównie za dnia – potrzebna jest ochrona całodobowa. - **Repelent na odsłoniętą skórę:** TravelHealthPro wskazuje DEET (ok. 50%) jako najskuteczniejszy, także dla kobiet w ciąży i karmiących oraz dzieci od 2. miesiąca życia. Alternatywy: ikarydyna (pikarydyna), olejek z Eucalyptus citriodora (hydrated, cyclized) lub 3-etyloaminopropionian. Nakładaj ponownie – CDC zwraca uwagę, że czas działania skraca upał, pot i kontakt z wodą. - **Odzież:** długie rękawy i nogawki, szczególnie o świcie i o zmierzchu. - **Miejsce noclegu:** pokoje z siatkami w oknach lub klimatyzacją oraz moskitiera, gdy ich brak. [DO WERYFIKACJI – źródła w tym opracowaniu wymieniają moskitiery, nie siatki i klimatyzację] - **Stojąca woda:** komary rozmnażają się w naczyniach z wodą przy domach – nie zostawiaj w pobliżu zbiorników. - **Wybór kierunku i terminu:** sprawdź aktualne komunikaty (CDC Travelers’ Health, ECDC, TravelHealthPro) o ogniskach w kraju docelowym. ## Co zrobić po powrocie z tropików? Wysoka gorączka, silny ból głowy lub wysypka w ciągu 2 tygodni od powrotu to powód do pilnej konsultacji (TravelHealthPro). Powiedz lekarzowi, w których krajach byłeś i kiedy. Denga jest po malarii jedną z najczęstszych rozpoznawanych przyczyn gorączki u podróżnych wracających z krajów o niskich i średnich dochodach (Szczepienia.Info, NIZP PZH), dlatego lekarz weźmie pod uwagę obie choroby. ## Jak przygotować się do konsultacji w poradni medycyny podróży? - Zapisz kraje, regiony i termin wyjazdu oraz planowaną długość pobytu. - Zbierz dokumentację ewentualnej wcześniejszej dengi (wypisy, wyniki badań, daty podróży). - Przygotuj listę leków stałych i informację o ciąży, karmieniu lub chorobach osłabiających odporność. - Przynieś książeczkę szczepień, w tym szczepień przeciw żółtej gorączce, JZM i KZM, które mogą wpływać na interpretację badań serologicznych. ## Najczęstsze pytania ### Czy denga przenosi się z człowieka na człowieka? Nie bezpośrednio. Zakażenie następuje przez ukąszenie komara Aedes. Chory człowiek może jednak zakazić komara w pierwszych dniach choroby (zwykle 4–5 dni, maksymalnie 12), a ten przekaże wirusa kolejnej osobie. ### Czy przed wyjazdem do Azji lub Ameryki Południowej muszę się szczepić przeciw dendze? Nie, szczepienie nie jest obowiązkowe, a w większości przypadków nie jest też rutynowo zalecane turystom bez wcześniejszej dengi. Szczepienia.Info zaleca je podróżnym z rozpoznaną w przeszłości dengą, a u osób 17–60 lat bez dengi proponuje rozważenie przy dłuższych wyjazdach. Decyzję podejmuje lekarz medycyny podróży. ### Ile dawek szczepionki Qdenga trzeba przyjąć i w jakim odstępie? Schemat obejmuje 2 dawki podane podskórnie w odstępie 3 miesięcy. Szczepionkę zarejestrowano w UE od 4. roku życia. Potrzeba dawki przypominającej nie została ustalona. ### Jaki lek na gorączkę jest bezpieczny przy podejrzeniu dengi? WHO ostrzega, że ibuprofen i aspiryna mogą zwiększać ryzyko krwawienia, więc nie przyjmuj ich na własną rękę. Wybór leku przeciwgorączkowego i sposób nawadniania ustala lekarz, który oceni też, czy nie występują objawy alarmowe. ### Kiedy denga wymaga natychmiastowej pomocy? Gdy pojawi się silny ból brzucha, uporczywe wymioty, przyspieszony oddech, krwawienie z nosa lub dziąseł, krew w wymiotach lub stolcu, bladość, zimna skóra albo silne osłabienie. Objawy te często występują 3–7 dni po początku choroby, gdy gorączka już spada. Zgłoś się wtedy natychmiast do szpitala lub na SOR. ### Czy można zachorować na dengę w Europie? Tak, ale rzadko. W 2026 r. do 30 września Włochy zgłosiły 59, a Francja 6 przypadków nabytych lokalnie (ECDC). Zakażenia powstają, gdy komar lokalnego gatunku ukąsi osobę zakażoną po powrocie z rejonu endemicznego. ## Źródła - WHO – Dengue (fact sheet) (who.int) - WHO – Dengue and severe dengue (Q&A, TAK-003 i zalecenia) (who.int) - WHO – Dengue: global situation, surveillance and progress, 2024 update (who.int) - CDC Yellow Book 2026 – Dengue (cdc.gov) - CDC Yellow Book 2026 – Long-Term Travelers and Expatriates (cdc.gov) - CDC Yellow Book 2026 – Mosquitoes, Ticks, and Other Arthropods (cdc.gov) - CDC – Areas with Risk of Dengue (cdc.gov) - CDC – Clinical Features of Dengue (cdc.gov) - ECDC – Dengue worldwide overview (wrzesień 2026) (ecdc.europa.eu) - ECDC – Factsheet for health professionals about dengue (ecdc.europa.eu) - ECDC – Communicable Disease Threats Report, tydzień 40, 2026 (ecdc.europa.eu) - ECDC – Communicable Disease Threats Report, tydzień 12, 2026 (Malediwy) (ecdc.europa.eu) - Szczepienia.Info (NIZP PZH) – Szczepionka przeciw dendze (szczepienia.pzh.gov.pl) - Szczepienia.Info (NIZP PZH) – Co wiemy o nowej szczepionce przeciw dendze? (szczepienia.pzh.gov.pl) - Szczepienia.Info (NIZP PZH) – EMA zarejestrowała nową szczepionkę przeciw gorączce denga (szczepienia.pzh.gov.pl) - Szczepienia.Info (NIZP PZH) – Lista szczepionek (szczepienia.pzh.gov.pl) - gov.pl – PSSE Gdańsk: Gorączka Denga (decyzja KE z 5.12.2022) (gov.pl) - gov.pl – PSSE Brodnica: Informacje o zagrożeniach chorobami zakaźnymi (Qdenga) (gov.pl) - TravelHealthPro (NaTHNaC) – Dengue (travelhealthpro.org.uk) - TravelHealthPro (NaTHNaC) – Qdenga dengue vaccine guidance (travelhealthpro.org.uk) - TravelHealthPro (NaTHNaC) – Worldwide dengue risk reminder (travelhealthpro.org.uk) - TravelHealthPro (NaTHNaC) – Changes to the Country Information pages: dengue vaccine recommendations (travelhealthpro.org.uk) - UKHSA Green Book, rozdział 15a: Dengue (października 2024), hosting TravelHealthPro (travelhealthpro.org.uk) --- Materiał informacyjny. Decyzję o szczepieniach podejmuje lekarz medycyny podróży.