# Arabia Saudyjska – zdrowie w podróży: szczepienia, malaria, upał, MERS Adres: https://sowa-med.pl/szczepienia/arabia-saudyjska/ Stan na: 2026-10-29 ## W skrócie Turysta jadący do Arabii Saudyjskiej nie ma obowiązkowych szczepień na wjazd, ale są wyjątki. Pielgrzymi na Hadżdż i Umrę (od 1. roku życia) muszą mieć szczepienie ACWY co najmniej 10 dni przed przyjazdem, a świadectwo przeciw żółtej gorączce jest wymagane od osób przybywających z krajów ryzyka. Malaria występuje tylko na południowym zachodzie przy granicy z Jemenem, denga w prowincjach Mekka, Medyna i Dżazan, a największe codzienne zagrożenie to upał. Zakres szczepień dobiera lekarz medycyny podróży – szczegóły w karcie szczepień poniżej. ## Szczepienia | Szczepienie | Zalecenie | Kiedy | Uwagi | |---|---|---|---| | Szczepienia rutynowe (MMR, grypa, COVID-19 i inne z PSO) | Zalecane większości podróżnych | Konsultacja przed podróżą to dobry moment, by uzupełnić szczepienia z Programu Szczepień Ochronnych – m.in. odra/świnka/różyczka, grypa, COVID-19, pneumokoki, półpasiec. | | | Tężec, błonica, krztusiec (dTpa) | Zalecane większości podróżnych | Jedna dawka przypominająca, jeśli od ostatniej minęło 10 lat. | | | Dur brzuszny | Zalecane większości podróżnych | Jedna dawka co najmniej 7–10 dni przed wyjazdem. Ochrona ok. 3 lat. | | | WZW typu A | Zalecane większości podróżnych | Najlepiej 2–4 tygodnie przed wyjazdem, ale szczepienie ma sens nawet tuż przed wylotem. Druga dawka po 6–12 miesiącach daje wieloletnią ochronę. | | | WZW typu B | Zalecane większości podróżnych | Szczepionka 3-dawkowa, przed wyjazdem co najmniej 2 dawki. Standardowo start 6 tygodni przed podróżą, w schemacie przyspieszonym 3 tygodnie. | | | Wścieklizna | Dla wybranych podróżnych | Schemat przedekspozycyjny: 2 dawki w odstępie 7 dni, zakończony przed wyjazdem. | | | Denga | Dla wybranych podróżnych | 2 dawki w odstępie 3 miesięcy. Decyzja zawsze po konsultacji z lekarzem. | | - Żółta gorączka: Certyfikat wymagany przy przylocie z kraju ryzyka żółtej gorączki (także po tranzycie) - Malaria: Malaria występuje lokalnie – zależy od regionu. Profilaktyka farmakologiczna tylko u wybranych podróżnych – zależy od regionu i trasy. ## Jak przygotować się zdrowotnie do wyjazdu do Arabii Saudyjskiej? Zacznij 4–6 tygodni przed wylotem od wizyty w poradni medycyny podróży. Taki termin zaleca brytyjski NaTHNaC, szczególnie osobom z chorobami przewlekłymi lub lekami osłabiającymi odporność. Pełną listę szczepień znajdziesz w karcie powyżej – tu opisuję to, czego karta nie obejmuje: wyjątki od zasady „nic nie jest obowiązkowe”, różnice między regionami i zachowania na miejscu. - **Sprawdź cel i trasę.** Turystyka w Rijadzie to inne ryzyko niż pielgrzymka do Mekki albo wyprawa w góry Asir przy granicy z Jemenem. - **Sprawdź kraje tranzytu.** Wymóg żółtej gorączki zależy od tego, skąd przylatujesz (patrz niżej). - **Zaplanuj szczepienia z odpowiednim wyprzedzeniem.** Przy Hadżdż i Umrze szczepienie ACWY musi być wykonane co najmniej 10 dni przed przyjazdem. - **Omów z lekarzem choroby przewlekłe i leki.** CDC zaleca ocenę stanu zdrowia przed Hadżdż u osób z chorobami przewlekłymi i zapas leków na cały pobyt. - **Wykup ubezpieczenie zdrowotne** i sprawdź, gdzie na trasie są placówki medyczne. ### Czy do Arabii Saudyjskiej są obowiązkowe szczepienia? Dla typowego turysty – nie. Karta szczepień dla tego kraju nie wskazuje pozycji obowiązkowych. Trzy sytuacje wymagają jednak dokumentów: - **Hadżdż i Umra (wiza pielgrzymia, praca sezonowa w strefach Hadżdż):** dowód szczepienia czterowalentną szczepionką przeciw meningokokom A, C, W, Y. Wymóg dotyczy osób od 1. roku życia. Szczepionka koniugowana ważna jest 5 lat, polisacharydowa 3 lata, a dawka musi być podana co najmniej 10 dni przed przyjazdem. Zaświadczenie powinno zawierać imię i nazwisko, nazwę i typ szczepionki oraz pieczątkę placówki; zabierz je ze sobą, bo kontrolują je służby graniczne. - **Polio:** według CDC Arabia Saudyjska wymagała w ramach procedury wizowej na Hadżdż i Umrę szczepienia od pielgrzymów z krajów, w których zgłaszano polio (stan z 2024 r.). Aktualne zasady sprawdź w komunikacie saudyjskiego Ministerstwa Zdrowia. - **Żółta gorączka:** świadectwo jest wymagane od osób przybywających z krajów, w których istnieje ryzyko transmisji wirusa. CDC podaje, że dotyczy to też tranzytu dłuższego niż 12 godzin na lotnisku w takim kraju. Sama Arabia Saudyjska nie jest obszarem ryzyka żółtej gorączki [DO WERYFIKACJI: dolna granica wieku – CDC w obecnym opisie kraju podaje 9 miesięcy, w starszej wersji Yellow Book 1 rok]. Ministerstwo Zdrowia Arabii Saudyjskiej ogłasza wymogi dla pielgrzymów co roku, więc przed rezerwacją sprawdź wersję na bieżący sezon. Umra jest możliwa przez cały rok, nie tylko w czasie Hadżdż. ### Co poza obowiązkowymi szczepieniami zalecają źródła? Karta kraju wymienia jako zalecane szczepienia rutynowe, tężec–błonicę–krztusiec, WZW A, WZW B i dur brzuszny, a do rozważenia wściekliznę i dengę. Źródła zagraniczne są z tym zasadniczo zgodne, z różnicami w akcentach: - **WZW A i dur brzuszny:** CDC zaleca WZW A niezaszczepionym od 1. roku życia, a dur brzuszny większości podróżnych. NaTHNaC jest ostrożniejszy – dur brzuszny rozważa u osób o zwiększonym ryzyku (odwiedzający rodzinę, długi pobyt, słabe warunki sanitarne). - **WZW B:** CDC zaleca niezaszczepionym poniżej 60. roku życia. - **Wścieklizna:** CDC wskazuje, że w kraju bywają wściekłe psy i część dzikich zwierząt. O szczepieniu przedekspozycyjnym decyduje to, czy planujesz aktywności zwiększające kontakt ze zwierzętami i czy w razie pogryzienia szybko dotrzesz do pomocy. - **Denga:** NaTHNaC dopuszcza szczepionkę wyłącznie u osób od 4. roku życia, które już przechorowały dengę i jadą w rejon ryzyka. Kwalifikuje lekarz. ## Czym różnią się regiony Arabii Saudyjskiej pod względem ryzyka zdrowotnego? | Region | Malaria | Denga | Uwagi | Mekka, Dżudda (prowincja Mekka) | Brak transmisji | Ryzyko (NaTHNaC); udokumentowana w Mekce i Dżuddzie (CDC) | Największe skupisko pielgrzymów, tłok, upał | Medyna (prowincja Al Madinah) | Brak transmisji | Ryzyko (NaTHNaC) | Cel Umry | Rijad, Ta’if | Brak transmisji | Źródła nie wymieniają tych miejsc jako obszaru ryzyka | Przypadki MERS zgłaszano m.in. w Rijadzie i Ta’if | Asir poniżej 2000 m n.p.m. i Dżazan (Jizan), przy granicy z Jemenem | Jest ryzyko; głównie P. falciparum (rzadko P. vivax) | Dżazan – ryzyko (NaTHNaC) | Dotyczy podróży w góry i na południe | Asir powyżej 2000 m n.p.m. | Brak ryzyka (NaTHNaC) | Brak danych w źródłach | – Źródła różnie oceniają skalę zagrożenia malarią na południowym zachodzie. CDC zaleca w Asir i Dżazan profilaktykę lekami na receptę, a NaTHNaC ocenia ryzyko jako bardzo niskie i zaleca świadomość ryzyka oraz ochronę przed ukąszeniami. Karta pisze o profilaktyce tylko u wybranych podróżnych – decyzję podejmuje lekarz po analizie trasy, sezonu i Twojego stanu zdrowia. Do Mekki, Medyny, Dżuddy, Rijadu i Ta’if lek przeciwmalaryczny nie jest potrzebny. ## Na co uważać na miejscu? ### Czy w Arabii Saudyjskiej grozi upał i udar cieplny? Tak, to najczęstsze zagrożenie środowiskowe. CDC podaje, że w rejonie pielgrzymek średnie temperatury maksymalne od czerwca do września sięgają co najmniej 43°C, a wyczerpanie cieplne i udar mogą prowadzić do niewydolności, a nawet śmierci. Ryzyko oparzeń słonecznych jest wysokie. - Ogranicz wysiłek w najgorętszych godzinach i noś luźną, lekką odzież. - Pij regularnie i jedz regularnie; używaj kremu z filtrem. - Przed intensywnym programem zaplanuj kilka dni na aklimatyzację – NaTHNaC zaleca to pielgrzymom. - Osoby starsze i z chorobami przewlekłymi omawiają z lekarzem plan na upał i przyjmowanie leków. Długie chodzenie w upale sprzyja też otarciom i infekcjom skóry. CDC radzi utrzymywać fałdy skóry suche, myć je codziennie i zakrywać otwarte rany. ### Czy można pić wodę i jeść w Arabii Saudyjskiej? Źródła, z których korzystam, nie oceniają jakości wody z kranu w całym kraju [DO WERYFIKACJI]. Dla pielgrzymów NaTHNaC zaleca wodę butelkowaną lub przegotowaną i ostudzoną, a CDC odradza lód i żywność z nieznanych źródeł. Biegunka podróżnych jest częsta zwłaszcza w tłumie, a w upale łatwo prowadzi do odwodnienia. - Myj ręce przed jedzeniem i po toalecie. - Owoce i warzywa dokładnie myj lub obieraj; mięso jedz dobrze ugotowane. - Oddzielaj surowe od gotowanego. - Zabierz do apteczki płyn lub saszetki nawadniające – skład apteczki i ewentualne leki uzgodnij z lekarzem. Tą drogą szerzą się też WZW A i dur brzuszny, dlatego karta zaleca przeciw nim szczepienie. ### Jak chronić się przed komarami i innymi owadami? Komary Aedes przenoszą dengę i żerują głównie w ciągu dnia, częściej w miastach. Komary Anopheles przenoszą malarię i żerują od zmierzchu do świtu. Dlatego repelenty i odzież zakrywającą ciało stosuje się przez całą dobę. Kleszcze mogą przenosić gorączkę krymsko-kongijską, a muszki piaskowe leiszmaniozę – CDC wymienia obie choroby wśród zagrożeń niezależnych od szczepień. ### Jakie zwierzęta stanowią zagrożenie? Przede wszystkim wielbłądy. Dromedary są głównym rezerwuarem wirusa MERS-CoV, na który nie ma szczepionki. WHO w komunikacie z października 2026 r. opisała osiem przypadków z objawami, zgłoszonych w Arabii Saudyjskiej między marcem a wrześniem 2026 r.; siedem osób miało choroby współistniejące, a jedna starsza osoba zmarła. WHO nie zaleca ograniczeń podróży ani specjalnych badań przesiewowych na granicach. NaTHNaC ocenia ryzyko dla podróżnych z Wielkiej Brytanii jako bardzo niskie, wyższe przy kontakcie z wielbłądami lub z placówkami ochrony zdrowia. - Unikaj kontaktu z wielbłądami, także podczas przejażdżek turystycznych. Jeśli musisz, myj ręce mydłem przed dotykaniem zwierząt i po nim. - Nie pij surowego mleka wielbłądziego i nie jedz niedogotowanego mięsa. Dotyczy to też innych surowych produktów mlecznych. - Cukrzyca, choroby nerek, przewlekłe choroby płuc i obniżona odporność zwiększają ryzyko ciężkiego przebiegu – WHO zaleca tym osobom unikać obszarów z wielbłądami (farmy, targi, stajnie). - Unikaj bliskiego kontaktu z osobami z objawami infekcji dróg oddechowych. - Nie głaszcz psów ani dzikich zwierząt (wścieklizna). Po pogryzieniu lub podrapowaniu od razu zgłoś się do lekarza na miejscu – CDC podaje, że szczepionki przeciw wściekliźnie są dostępne w większości kraju. ### Co z kąpielą i tłumem? CDC informuje, że w Arabii Saudyjskiej występuje schistosomoza, więc nie kąp się w słodkich wodach. Pływaj tylko w wyznaczonych miejscach i stosuj się do flag na plażach. Na plażach noś obuwie, bo może tam być zanieczyszczenie odchodami zwierząt. W tłumie (Hadżdż, Umra) łatwo o infekcje dróg oddechowych; zapalenie płuc to jedna z częstszych przyczyn hospitalizacji pielgrzymów. CDC zaleca im szczepienie przeciw grypie i omawia z lekarzem szczepienie przeciw pneumokokom (od 65. roku życia i u młodszych z chorobami współistniejącymi). Po Hadżdż mężczyźni golą głowy – korzystaj wyłącznie z licencjonowanych fryzjerów, którzy używają jednorazowych ostrzy (ryzyko zakażeń krwiopochodnych). ## Kiedy iść do lekarza po powrocie z Arabii Saudyjskiej? Zgłoś się pilnie do lekarza, gdy w ciągu 14 dni od powrotu pojawi się gorączka z kaszlem lub dusznością. Powiedz, że byłeś na Półwyspie Arabskim – to pozwala zastosować zasady kontroli zakażeń i zlecić właściwe badania (MERS). Zadzwoń wcześniej do placówki, zamiast iść bez uprzedzenia. | Objaw po powrocie | Kiedy działać | Co powiedzieć lekarzowi | Gorączka z kaszlem lub dusznością | W ciągu 14 dni od powrotu – pilnie | Pobyt w Arabii Saudyjskiej, kontakt z wielbłądami, pobyt w placówkach medycznych | Gorączka 38°C lub wyższa | Po podróży do rejonu malarii (Asir, Dżazan): jeśli pojawi się ponad tydzień po pobycie – natychmiast; objawy mogą wystąpić do roku po wyjeździe | Dokładna trasa i data pobytu w rejonie ryzyka oraz przyjmowane leki przeciwmalaryczne | Gorączka, bóle mięśni, wysypka | W ciągu kilku dni po powrocie z Mekki, Medyny, Dżuddy lub Dżazanu | Możliwość dengi – komary żerują w dzień | Gorączka, silny ból głowy, sztywność karku, światłowstręt, wybroczyny | Natychmiast, w trybie nagłym – szczególnie po Hadżdż lub Umrze | Pobyt na pielgrzymce i dane o szczepieniu ACWY | Biegunka | Gdy trwa 2 tygodnie, jest krwawa, towarzyszy jej wysoka gorączka lub odwodnienie | Miejsce i data pobytu, przebieg objawów Szczepionka ACWY nie chroni przed wszystkimi przyczynami zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i sepsy, w tym przed serogrupą B. Każdy pielgrzym, który źle się poczuje po powrocie z Hadżdż lub Umry, powinien zgłosić się do lekarza, nawet jeśli jest zaszczepiony. WHO opisała w 2025 r. zachorowania na inwazyjną chorobę meningokokową u osób wracających z Umry; według władz saudyjskich do marca 2025 r. wymóg szczepienia spełniało tylko 54% zagranicznych pielgrzymów Umry. Ta strona nie zastępuje konsultacji. Indywidualny plan szczepień i profilaktyki ustala lekarz medycyny podróży lub poradnia chorób tropikalnych. ## Najczęstsze pytania ### Jakie szczepienia przed wyjazdem do Arabii Saudyjskiej? Przy wjeździe do Arabii Saudyjskiej z Polski nie jest wymagane żadne szczepienie. Lekarze medycyny podróży zalecają: tężec, błonica, krztusiec (dTpa), dur brzuszny, WZW typu A i WZW typu B (oraz aktualne szczepienia rutynowe). Dla wybranych podróżnych, zależnie od trasy i aktywności: wścieklizna i denga. Certyfikat żółtej gorączki jest potrzebny, jeśli przylatujesz z kraju ryzyka lub masz tam tranzyt. Malaria występuje tylko w części regionów. ### Czy przy wjeździe do Arabii Saudyjskiej potrzebny jest certyfikat szczepienia przeciw żółtej gorączce? Certyfikat wymagany przy przylocie z kraju ryzyka żółtej gorączki (także po tranzycie). Certyfikat jest ważny od 10. dnia po szczepieniu i przez całe życie. ### Arabia Saudyjska – czy jest ryzyko malarii? Malaria występuje lokalnie – zależy od regionu. Profilaktyka farmakologiczna tylko u wybranych podróżnych – zależy od regionu i trasy. Na malarię nie ma szczepionki dla podróżnych – decyzję o profilaktyce lekowej podejmuje lekarz. ### Ile czasu przed wyjazdem do Arabii Saudyjskiej trzeba się zaszczepić? Najlepiej umówić konsultację 6–8 tygodni przed wylotem. Część schematów wymaga kilku dawek, a certyfikat żółtej gorączki zaczyna obowiązywać dopiero 10 dni po szczepieniu. Przy krótszym terminie też warto iść do lekarza – część szczepień da się jeszcze wykonać. ### Czy do Arabii Saudyjskiej trzeba mieć obowiązkowe szczepienia? Turysta nie musi mieć żadnego szczepienia na wjazd, o ile nie przylatuje z kraju ryzyka żółtej gorączki. Pielgrzymi na Hadżdż i Umrę muszą mieć szczepienie ACWY przeciw meningokokom (od 1. roku życia, co najmniej 10 dni przed przyjazdem). Aktualne wymogi ogłasza co roku Ministerstwo Zdrowia Arabii Saudyjskiej. ### Jak długo ważne jest szczepienie ACWY na Umrę i Hadżdż? Według CDC i NaTHNaC szczepionka koniugowana ACWY jest ważna 5 lat, a polisacharydowa 3 lata. Dawka musi być podana co najmniej 10 dni przed przyjazdem. Jeśli w zaświadczeniu nie podano typu szczepionki, uznaje się ją za ważną 3 lata. ### Gdzie w Arabii Saudyjskiej jest malaria? Według CDC i NaTHNaC malaria występuje w rejonach Asir (poniżej 2000 m n.p.m.) i Dżazan przy granicy z Jemenem. Nie ma jej w Mekce, Medynie, Dżuddzie, Rijadzie i Ta'if. Czy potrzebujesz leków profilaktycznych, zależy od trasy i decyduje o tym lekarz. ### Czy MERS to powód, żeby zrezygnować z wyjazdu? Nie – WHO nie zaleca ograniczeń podróży do Arabii Saudyjskiej, a zgłaszane przypadki są sporadyczne. Ryzyko rośnie przy kontakcie z wielbłądami, ich surowym mlekiem lub mięsem i w placówkach ochrony zdrowia. Osoby z cukrzycą, chorobami nerek, płuc lub obniżoną odpornością powinny unikać miejsc, gdzie są wielbłądy. ### Co zrobić, gdy po powrocie z Arabii Saudyjskiej pojawi się gorączka? Gdy gorączce towarzyszy kaszel lub duszność w ciągu 14 dni od powrotu, zadzwoń do lekarza lub placówki i powiedz, gdzie byłeś. Gorączka 38°C lub wyższa po pobycie w rejonie malarii wymaga pilnej diagnostyki, nawet jeśli minęło kilka miesięcy. Objawy oponowe po Hadżdż lub Umrze to stan nagły. ## Źródła - CDC – Travelers' Health: Saudi Arabia (Traveler view) (cdc.gov) - NaTHNaC – TravelHealthPro: Saudi Arabia (travelhealthpro.org.uk) - NaTHNaC – TravelHealthPro: Hajj and Umrah (travelhealthpro.org.uk) - CDC Yellow Book 2026 – Saudi Arabia: Hajj and Umrah Pilgrimages (cdc.gov) - WHO – Disease Outbreak News: MERS-CoV, Kingdom of Saudi Arabia (who.int) - WHO – Disease Outbreak News: Invasive meningococcal disease, Kingdom of Saudi Arabia (2025-DON563) (who.int) - WHO EMRO – Umrah and Hajj: key health messages (emro.who.int) - NaTHNaC – TravelHealthPro: MERS-CoV reminder (travelhealthpro.org.uk) - CDC Yellow Book 2020 – Yellow fever vaccine and malaria information, Saudi Arabia (cdc.gov) - NaTHNaC – TravelHealthPro: Travellers' diarrhoea (travelhealthpro.org.uk) - WHO – Countries with risk of yellow fever transmission and countries requiring yellow fever vaccination (who.int) - CDC – Travelers’ Health: Destinations (cdc.gov) - NaTHNaC – TravelHealthPro: Country information (travelhealthpro.org.uk) - NIZP PZH – Program Szczepień Ochronnych (szczepienia.pzh.gov.pl) - Szczepienia obowiązkowe i zalecane przed wyjazdem – zestawienie (stan 30.07.2024) (szczepieniadlapodrozujacych.pl) --- Materiał informacyjny. Decyzję o szczepieniach podejmuje lekarz medycyny podróży.