Bermudy – zdrowie w podróży: szczepienia, komary, woda i powrót do domu

Jak przygotować się zdrowotnie do wyjazdu na Bermudy?

Bermudy to terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii na Atlantyku. Żadne źródło, które sprawdziliśmy, nie wskazuje tam obowiązkowych szczepień ani certyfikatów. TravelHealthPro (NaTHNaC) podaje, że nie ma wymagań wynikających z Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych, a CDC zaznacza, że szczepienie przeciw żółtej gorączce nie jest ani wymagane, ani zalecane. Malaria nie występuje.

Przygotowanie zaczyna się od przeglądu własnej książeczki szczepień. Pełną listę, z podziałem na szczepienia zalecane i do rozważenia, znajdziesz w karcie szczepień dla Bermudów na tej stronie – tutaj jej nie powtarzamy. Do lekarza zgłoś się z odpowiednim wyprzedzeniem, bo część szczepień (np. przeciw WZW B) podaje się w kilku dawkach rozłożonych w czasie. O tym, co jest potrzebne właśnie Tobie, decyduje lekarz.

1. Sprawdź, czy masz aktualne szczepienia rutynowe: odrę, świnkę i różyczkę (MMR), tężec, błonicę i krztusiec, polio, grypę i COVID-19. CDC przypomina o tym przed każdą podróżą.
2. Umów wizytę w poradni medycyny podróży i powiedz, ile potrwa wyjazd, gdzie będziesz nocować oraz jakie masz choroby przewlekłe i leki.
3. Zapytaj o szczepienia przeciw WZW A i WZW B, durowi brzusznemu oraz o to, czy w Twoim przypadku ma sens rozważanie wścieklizny i dengi (patrz karta szczepień).
4. Zabierz do apteczki podstawowe rzeczy: repelent, filtr przeciwsłoneczny, płyn do dezynfekcji rąk, preparaty na biegunkę i do nawadniania, stałe leki z zapasem oraz ich nazwy międzynarodowe. Zestaw dobierz z lekarzem.
5. Sprawdź ubezpieczenie podróżne: zakres kosztów leczenia, transport medyczny i ewentualne wyłączenia dla chorób przewlekłych.

Czym różnią się regiony Bermudów pod względem zdrowotnym?

Bermudy to niewielki archipelag, a źródła nie dzielą go na strefy ryzyka. Różnice wynikają raczej ze sposobu spędzania czasu niż z położenia. TravelHealthPro zwraca uwagę, że komary przenoszące dengę są częstsze w miastach i ich okolicach, a CDC przy durze brzusznym wymienia jako czynniki ryzyka tereny o słabej sanitacji, obszary wiejskie i dłuższy pobyt.

Czy na Bermudach można pić wodę z kranu i jeść bez obaw?

Sprawdzone źródła nie oceniają jakości wody z kranu na Bermudach. Zapytaj w miejscu noclegu, czy woda nadaje się do picia, i stosuj się do lokalnych komunikatów zdrowotnych. [DO WERYFIKACJI: brak źródła o jakości wody wodociągowej i sposobie jej zaopatrzenia na Bermudach.] Na wszelki wypadek pij wodę butelkowaną z zamkniętej butelki lub wodę przegotowaną, jeśli gospodarz nie potwierdzi, że kranówka jest bezpieczna.

Jedzenie wymaga zwykłej ostrożności. Myj ręce wodą z mydłem przed jedzeniem, a gdy to niemożliwe, używaj żelu z co najmniej 60% alkoholu (zalecenie CDC). Zwróć uwagę na dobrze podgrzane potrawy i świeże produkty z wiarygodnych miejsc. Skażona woda i żywność mogą przenosić m.in. WZW A i dur brzuszny, dlatego karta szczepień je uwzględnia.

W kąpieli unikaj połykania wody i pływania w wodzie słodkiej skażonej odchodami zwierząt lub po zalaniu. CDC wymienia leptospirozę, którą można złapać przez kontakt z wodą lub błotem zanieczyszczonym moczem zwierząt. Na plażach, gdzie mogą być odchody zwierząt, noś obuwie.

Czy na Bermudach są komary i jakie choroby przenoszą?

Komary są, malarii jednak nie przenoszą. Bermudy nie mają transmisji malarii (CDC Yellow Book), więc chemioprofilaktyka przeciwmalaryczna nie jest potrzebna. Ryzyko dotyczy dengi. TravelHealthPro uznaje, że w kraju istnieje ryzyko dengi, a CDC w wykazie obszarów ryzyka zalicza Bermudy do krajów, gdzie przypadki są sporadyczne lub sytuacja jest niepewna.

Dengę przenoszą komary Aedes, które kłują także w ciągu dnia. Objawy przypominają grypę, a ciężki przebieg u podróżnych jest rzadki. Najskuteczniejsza jest ochrona przed ukąszeniami:

• stosuj repelent zgodny z zaleceniami CDC (DEET, pikarydyna, olejek z eukaliptusa cytrynowego/PMD, IR3535) i używaj go zgodnie z ulotką;
• noś odzież z długim rękawem i długie spodnie, zwłaszcza o poranku i po południu;
• nocuj w pomieszczeniach klimatyzowanych lub z siatkami w oknach;
• usuwaj stojącą wodę w pobliżu miejsca pobytu (doniczki, podstawki, wiadra), bo tam komary składają jaja.

Czy rozważać szczepienie przeciw dendze, ocenia lekarz na podstawie Twojego wcześniejszego przebycia dengi, planu podróży i wieku. Karta szczepień klasyfikuje je jako szczepienie do rozważenia, a nie rutynowe. [DO WERYFIKACJI: dostępność i wskazania szczepionki przeciw dendze dla podróżnych z Polski nie były przedmiotem tego opracowania.]

Na jakie zwierzęta uważać na Bermudach?

Wścieklizna nie jest tam zgłaszana. Według TravelHealthPro większość podróżnych ma niskie ryzyko, ale nietoperze mogą przenosić lyssawirusy nietoperzy, czyli wirusy wywołujące chorobę podobną do wścieklizny. CDC podaje, że zakażone wścieklizną psy nie są na Bermudach częste. Unikaj więc kontaktu z nietoperzami, bo ich ukąszenia często pozostają niezauważone.

Po ugryzieniu lub podrapaniu przez dowolne zwierzę dokładnie przemyj ranę i jak najszybciej zgłoś się do lekarza na miejscu, nawet gdy rana wygląda niegroźnie. Wścieklizna i choroby wywołane lyssawirusami są do zapobieżenia dzięki szybkiemu leczeniu poekspozycyjnemu. Szczepienie przed wyjazdem rozważa się zwykle wtedy, gdy planujesz aktywności zwiększające kontakt ze zwierzętami (np. jaskinie z nietoperzami) lub trudno byłoby Ci szybko uzyskać pomoc. Nie dotykaj i nie karm nieznanych zwierząt, unikaj gryzoni i ich odchodów. Sprawdź też, czy po kleszczach, bo CDC zaleca oglądanie ciała po pobycie na zewnątrz.

Jak klimat i pogoda wpływają na zdrowie podczas pobytu?

Klimat Bermudów jest subtropikalny, z ciepłym i wilgotnym latem. [DO WERYFIKACJI: opis klimatu nie pochodzi z cytowanych źródeł zdrowotnych.] Upał grozi odwodnieniem i udarem cieplnym. CDC radzi pić i jeść regularnie, nosić lekką, luźną odzież i ograniczać wysiłek w największym upale.

Promieniowanie UV jest największe między 10:00 a 16:00 i odbija się od wody oraz piasku, co zwiększa ekspozycję podczas pływania i żeglowania. Stosuj filtr z SPF co najmniej 15 (CDC), a przy długich dniach na plaży wyższy, nakrycie głowy i okulary.

Sezon huraganów na Atlantyku trwa od 1 czerwca do 30 listopada (CDC). Przed wyjazdem w tym okresie sprawdzaj prognozy i komunikaty lokalnych władz oraz warunki ubezpieczenia na wypadek odwołania lub przerwania podróży. Po przejściu burzy unikaj zalanych terenów, bo woda powodziowa zwiększa ryzyko zakażeń, w tym leptospirozy.

Ruch odbywa się lewą stroną jezdni, a CDC odradza jazdę po zmroku tam, gdzie oświetlenie jest słabe. Jeśli wynajmujesz skuter lub rower, noś kask. Wypadki to jedno z realnych zagrożeń dla turystów, które bywa pomijane w planowaniu.

Kiedy iść do lekarza po powrocie z Bermudów?

Zgłoś się do lekarza, jeśli w ciągu 2 tygodni po powrocie pojawi się gorączka lub objawy przypominające dengę: ból głowy, ból mięśni i stawów, wysypka. Tak radzi CDC, które zaleca też, by powiedzieć lekarzowi o odbytej podróży. Przez 3 tygodnie po powrocie nadal chroń się przed komarami, aby nie zakazić miejscowych komarów (CDC). ECDC mówi o utrzymaniu środków ochrony przez co najmniej 2 tygodnie.

• Gorączka w ciągu 2 tygodni od powrotu – pilna wizyta, nawet jeśli objawy są łagodne.
• Biegunka utrzymująca się dłużej niż kilka dni, z krwią, wysoką gorączką lub odwodnieniem. Większość epizodów mija sama, ale kluczowe jest nawodnienie (WHO).
• Żółtaczka, ciemny mocz, silne osłabienie i nudności po powrocie – możliwe WZW A lub inna choroba wątroby.
• Ugryzienie lub zadrapanie przez zwierzę, zwłaszcza nietoperza, które nie zostało ocenione medycznie – zgłoś się natychmiast, bez czekania na objawy.
• Ukąszenie kleszcza lub rozszerzająca się zmiana skórna w miejscu ukąszenia.

Przy objawach oddechowych, gorączce lub podejrzeniu odry sprawdź swój status szczepienia przeciw odrze i powiedz o tym lekarzowi, zanim przyjdziesz do poczekalni. Aktualne szczepienia rutynowe zmniejszają to ryzyko, ale go nie eliminują.