# Brunei – zdrowie w podróży: szczepienia, denga, malaria Adres: https://sowa-med.pl/szczepienia/brunei/ Stan na: 2026-10-31 ## W skrócie Do Brunei nie obowiązuje żadne szczepienie dla podróżnych lecących bezpośrednio z Polski. Certyfikat szczepienia przeciw żółtej gorączce jest wymagany tylko od osób od 9. miesiąca życia, które przybywają z krajów ryzyka tej choroby lub spędziły w nich ponad 12 godzin w tranzycie. Najważniejsze zagrożenie na miejscu to denga, a ryzyko malarii jest bardzo niskie. Zakres zalecanych szczepień pokazuje karta powyżej, a decyzję o szczepieniach dodatkowych podejmuje lekarz medycyny podróży. ## Szczepienia | Szczepienie | Zalecenie | Kiedy | Uwagi | |---|---|---|---| | Szczepienia rutynowe (MMR, grypa, COVID-19 i inne z PSO) | Zalecane większości podróżnych | Konsultacja przed podróżą to dobry moment, by uzupełnić szczepienia z Programu Szczepień Ochronnych – m.in. odra/świnka/różyczka, grypa, COVID-19, pneumokoki, półpasiec. | | | Tężec, błonica, krztusiec (dTpa) | Zalecane większości podróżnych | Jedna dawka przypominająca, jeśli od ostatniej minęło 10 lat. | | | Dur brzuszny | Zalecane większości podróżnych | Jedna dawka co najmniej 7–10 dni przed wyjazdem. Ochrona ok. 3 lat. | | | WZW typu B | Zalecane większości podróżnych | Szczepionka 3-dawkowa, przed wyjazdem co najmniej 2 dawki. Standardowo start 6 tygodni przed podróżą, w schemacie przyspieszonym 3 tygodnie. | | | WZW typu A | Dla wybranych podróżnych | Najlepiej 2–4 tygodnie przed wyjazdem, ale szczepienie ma sens nawet tuż przed wylotem. Druga dawka po 6–12 miesiącach daje wieloletnią ochronę. | | | Wścieklizna | Dla wybranych podróżnych | Schemat przedekspozycyjny: 2 dawki w odstępie 7 dni, zakończony przed wyjazdem. | | | Japońskie zapalenie mózgu | Dla wybranych podróżnych | 2 dawki w odstępie 7 lub 28 dni, druga co najmniej tydzień przed wyjazdem. | | | Denga | Dla wybranych podróżnych | 2 dawki w odstępie 3 miesięcy. Decyzja zawsze po konsultacji z lekarzem. | | - Żółta gorączka: Certyfikat wymagany przy przylocie z kraju ryzyka żółtej gorączki (także po tranzycie) - Malaria: Malaria występuje lokalnie – zależy od regionu. Profilaktyka farmakologiczna tylko u wybranych podróżnych – zależy od regionu i trasy. ## Jak przygotować się zdrowotnie do wyjazdu do Brunei? Zacznij od wizyty w poradni medycyny podróży, zanim kupisz bilety lub zaraz po tym. Część szczepień wymaga kilku dawek, a lekarz musi znać trasę, długość pobytu i Twoje choroby przewlekłe. Karta szczepień powyżej pokazuje, które szczepienia są zalecane, a które warto rozważyć. Tutaj opisujemy, skąd bierze się to rozróżnienie i co robić poza szczepieniami. Brunei to małe, bogate państwo na północy Borneo. CDC zaznacza, że kraj jest uprzemysłowiony, ale ukąszenia owadów nadal mogą przenosić choroby. Szczepienia nie chronią przed większością zagrożeń w Brunei, więc zachowanie na miejscu ma duże znaczenie. - Sprawdź swój kalendarz szczepień. CDC przypomina, że przed każdym wyjazdem trzeba mieć aktualne szczepienia rutynowe, w tym przeciw odrze (pełne zaszczepienie co najmniej 2 tygodnie przed wylotem). - Ustal z lekarzem, które szczepienia z karty dotyczą właśnie Ciebie. Zalecane są m.in. dur brzuszny i WZW typu B, a WZW typu A, wściekliznę, japońskie zapalenie mózgu i dengę ocenia się indywidualnie. - Przejrzyj trasę pod kątem tranzytu. Od tego zależy, czy będziesz potrzebować certyfikatu żółtej gorączki (szczegóły niżej). - Zabierz apteczkę podróżną: środek odstraszający komary, filtr przeciwsłoneczny, środki na biegunkę, własne leki z recepty i ich listę z nazwami substancji czynnych. Dobór leków, w tym ewentualnych antybiotyków na biegunkę, uzgodnij z lekarzem. - Wykup ubezpieczenie podróżne obejmujące leczenie za granicą. ## Czy do Brunei trzeba mieć certyfikat szczepienia przeciw żółtej gorączce? Zależy od trasy, nie od celu pobytu. W samym Brunei nie ma ryzyka żółtej gorączki, ale kraj wymaga certyfikatu zgodnie z Międzynarodowymi Przepisami Zdrowotnymi. Dotyczy to podróżnych od 9. miesiąca życia, którzy przybywają z krajów z ryzykiem transmisji tej choroby. Dotyczy też osób, które w takim kraju spędziły ponad 12 godzin na lotnisku w tranzycie. Podróżny lecący z Polski przez lotnisko w kraju bez ryzyka żółtej gorączki zwykle certyfikatu nie potrzebuje. Jeśli trasa obejmuje Afrykę, Amerykę Południową lub długi postój w kraju ryzyka, sprawdź to przed wylotem. WHO podaje, że certyfikat jest ważny dożywotnio, a według CDC zaczyna obowiązywać po 10 dniach od szczepienia. Karta powyżej oznacza ten punkt osobno, więc odwołaj się do niej przy planowaniu szczepienia. ## Czym różnią się regiony Brunei pod względem zdrowotnym? Różnice są mniejsze niż w większych krajach regionu, ale istnieją. Dotyczą głównie podziału na miasta i obszary leśne lub wiejskie. Ryzyko zależy bardziej od tego, co robisz, niż od tego, w którym dystrykcie nocujesz. | Miejsce | Co wynika ze źródeł | Co to znaczy w praktyce | Miasta i okolice (np. Bandar Seri Begawan) | Komary przenoszące dengę są częstsze w miastach i ich otoczeniu. Denga występuje w całym kraju. | Ochrona przed ukąszeniami w ciągu dnia, także podczas zwiedzania. | Wsie, tereny rolnicze, wieloletnie pobyty | Japońskie zapalenie mózgu występuje w całym kraju przez cały rok, ale ogólne ryzyko ocenia się jako niskie. Zwiększa je pobyt na wsi. CDC rozważa WZW A i dur brzuszny przy pobytach poza dużymi miastami. | Szczepienia z kategorii „rozważ” mają sens głównie przy dłuższych pobytach lub trasach poza miastami. | Lasy i ich obrzeża (trekking, wyprawy do dżungli) | Malaria u ludzi w Brunei praktycznie nie występuje. CDC opisuje rzadkie przypadki zakażenia Plasmodium knowlesi głównie na terenach leśnych i przy lasach. Żywicielem tego pasożyta są makaki. | Repelent, długie rękawy, ostrożność po zmroku. Przy wyprawie w głąb lasu omów trasę z lekarzem. Brunei ma cztery dystrykty, a Temburong leży w odrębnej, w dużej mierze leśnej części kraju [DO WERYFIKACJI – informacja ogólnogeograficzna, bez źródła zdrowotnego]. Jeśli planujesz tam wycieczkę do lasu, traktuj ją jak wyjście na teren leśny z ryzykiem ukąszeń. ## Czy w Brunei jest malaria? Ryzyko jest bardzo niskie. CDC (Yellow Book) wskazuje brak malarii wywoływanej przez pasożyty typowe dla człowieka i rzadką transmisję P. knowlesi na obszarach leśnych. Zarówno CDC, jak i brytyjski NaTHNaC (TravelHealthPro) nie zalecają chemioprofilaktyki. Zalecana jest świadomość ryzyka i ochrona przed ukąszeniami. Karta powyżej oznacza malarię jako ryzyko lokalne i wskazuje, że decyzja o profilaktyce farmakologicznej należy do lekarza. Ten opis nie zastępuje konsultacji. Jeśli planujesz dłuższy pobyt w lesie, zapytaj o to w poradni. ## Jak chronić się przed komarami i dengą? Denga to najczęstsze zagrożenie przenoszone przez komary w Brunei. CDC zalicza Brunei do krajów z częstym lub ciągłym ryzykiem dengi. Komary przenoszące dengę żerują głównie w ciągu dnia, więc wieczorna ochrona nie wystarczy. Objawy przypominają grypę, a ciężki przebieg u podróżnych jest rzadki. - Noś odzież zakrywającą ręce i nogi, szczególnie na zewnątrz i w pobliżu zieleni. - Stosuj repelent. CDC wskazuje preparaty z DEET (20% lub więcej), pikarydyną, olejkiem z eukaliptusa cytrynowego (OLE lub PMD), IR3535 lub 2-undekanonem. Używaj zgodnie z ulotką. - Przy dużej ekspozycji na zewnątrz rozważ odzież impregnowaną permetryną. Nigdy nie nakładaj permetryny bezpośrednio na skórę. - Śpij w pomieszczeniach z klimatyzacją, siatkami w oknach lub pod moskitierą. Szczepionka przeciw dendze nie jest dla każdego. NaTHNaC dopuszcza ją od 4. roku życia u osób, które już przebyły dengę i jadą w rejon ryzyka. Wyjątkowo rozważa się ją u osób bez przebytej dengi, po dodatkowej konsultacji eksperckiej. Dlatego karta zalicza ją do szczepień „do rozważenia”. NaTHNaC wymienia też chikungunyę jako chorobę zgłaszaną w przeszłości w Brunei lub w sąsiednim kraju, ale szczepienia nie zaleca. ## Czy woda i jedzenie w Brunei są bezpieczne? Źródła, które sprawdziliśmy, nie dają jednoznacznej oceny wody z kranu w Brunei [DO WERYFIKACJI]. Bezpieczniejsza strategia to picie wody butelkowanej z zamkniętego opakowania. CDC i NaTHNaC zalecają higienę osobistą, żywności i wody wszystkim podróżnym. Powodem są choroby przenoszone drogą pokarmową. NaTHNaC zaleca szczepienie przeciw WZW A wszystkim dotąd niezaszczepionym, a CDC proponuje je większości podróżnych. Szczególnie dotyczy to pobytów poza większymi miastami i jedzenia ulicznego. W karcie WZW A figuruje w grupie „rozważ”, więc to Twój lekarz powinien ocenić, czy jest potrzebne. Dur brzuszny jest w karcie zalecany. CDC ujmuje to ostrożniej („rozważ”), a NaTHNaC zaleca szczepienie większości podróżnych, zwłaszcza odwiedzających rodzinę i przyjaciół oraz osoby na dłuższych pobytach. - Pij wodę z zamkniętych butelek lub przegotowaną (co najmniej minutę). - Unikaj lodu, jeśli nie masz pewności, z czego go zrobiono. - Jedz potrawy gorące, świeżo przygotowane. Surowe warzywa i owoce, których nie możesz obrać, omijaj. - Myj ręce przed jedzeniem. Gdy nie ma wody i mydła, użyj płynu z alkoholem (co najmniej 60%). ## Na co uważać w kontakcie ze zwierzętami i w wodzie? Ryzyko wścieklizny jest tu niskie. CDC podaje, że wściekłe psy nie są w Brunei częste, a szczepionki po narażeniu są dostępne w większości kraju. Mimo to nie dotykaj obcych zwierząt. Po pogryzieniu lub podrapaniu od razu zgłoś się do lekarza na miejscu. Szczepienie przed wyjazdem (karta: „rozważ”) ma sens głównie przy aktywnościach zwiększających kontakt ze zwierzętami albo przy utrudnionym dostępie do pomocy. CDC wymienia też choroby związane z wodą i glebą oraz gryzoniami: leptospirozę i melioidozę, a także hantawirusy. Unikaj pływania i brodzenia w wodzie słodkiej, szczególnie po ulewach lub powodzi, i zabezpiecz otwarte rany. Pływaj tylko w wyznaczonych miejscach i nie połykaj wody. ## Jak klimat wpływa na zdrowie w Brunei? Klimat jest tropikalny: gorąco i wilgotno przez cały rok. Zabierz filtr przeciwsłoneczny (CDC: SPF 15 lub wyższy, ochrona UVA i UVB), okulary i kapelusz z szerokim rondem. Pij dużo płynów. Podczas wycieczek śledź pogodę i zmieniaj plany, gdy warunki są niebezpieczne. NaTHNaC zwraca uwagę na zanieczyszczenie powietrza. Zaleca ograniczenie ekspozycji na wysokie stężenia zanieczyszczeń, sprawdzanie lokalnych danych o jakości powietrza i stosowanie się do komunikatów ministerstwa zdrowia. Osoby z chorobami płuc powinny omówić wyjazd z lekarzem prowadzącym i zabrać zapas leków [DO WERYFIKACJI – czy ten fragment w serwisie NaTHNaC dotyczy aktualnie Brunei i sezonowego zadymienia]. ## Kiedy po powrocie z Brunei iść do lekarza? Zgłoś się do lekarza, jeśli po powrocie pojawi się gorączka. Powiedz od razu, gdzie byłeś, kiedy wróciłeś i czy byłeś w lesie. NaTHNaC zaleca natychmiastową pomoc medyczną przy gorączce 38°C lub wyższej, która pojawia się ponad tydzień po pobycie na obszarze ryzyka malarii, oraz przy każdych objawach sugerujących malarię w ciągu roku od powrotu. W Brunei ryzyko jest bardzo niskie, ale informacja o pobycie w lesie ma znaczenie. - Gorączka i objawy grypopodobne po pobycie w tropikach: możliwa denga, malaria lub inna choroba tropikalna. - Biegunka, która nie ustępuje w ciągu 3 dni. NaTHNaC zaleca pilną pomoc przy gorączce 38°C lub wyższej, krwi lub śluzie w stolcu, silnym bólu brzucha, żółtaczce, wysypce lub zaburzeniach świadomości. - Żółtaczka, ciemny mocz, przewlekłe zmęczenie po powrocie: możliwe WZW. - Kontakt ze zwierzęciem, które mogło być chore na wściekliznę, lub ukąszenie, jeśli nie byłeś wtedy leczony: zgłoś się natychmiast, nie czekaj na powrót do domu. Jeśli to możliwe, zgłoś się do poradni medycyny podróży lub oddziału chorób zakaźnych. Lekarz pierwszego kontaktu powinien znać Twoją historię podróży. ## Najczęstsze pytania ### Jakie szczepienia przed wyjazdem do Brunei? Przy wjeździe do Brunei z Polski nie jest wymagane żadne szczepienie. Lekarze medycyny podróży zalecają: tężec, błonica, krztusiec (dTpa), dur brzuszny i WZW typu B (oraz aktualne szczepienia rutynowe). Dla wybranych podróżnych, zależnie od trasy i aktywności: WZW typu A, wścieklizna, japońskie zapalenie mózgu i denga. Certyfikat żółtej gorączki jest potrzebny, jeśli przylatujesz z kraju ryzyka lub masz tam tranzyt. Malaria występuje tylko w części regionów. ### Czy przy wjeździe do Brunei potrzebny jest certyfikat szczepienia przeciw żółtej gorączce? Certyfikat wymagany przy przylocie z kraju ryzyka żółtej gorączki (także po tranzycie). Certyfikat jest ważny od 10. dnia po szczepieniu i przez całe życie. ### Brunei – czy jest ryzyko malarii? Malaria występuje lokalnie – zależy od regionu. Profilaktyka farmakologiczna tylko u wybranych podróżnych – zależy od regionu i trasy. Na malarię nie ma szczepionki dla podróżnych – decyzję o profilaktyce lekowej podejmuje lekarz. ### Ile czasu przed wyjazdem do Brunei trzeba się zaszczepić? Najlepiej umówić konsultację 6–8 tygodni przed wylotem. Część schematów wymaga kilku dawek, a certyfikat żółtej gorączki zaczyna obowiązywać dopiero 10 dni po szczepieniu. Przy krótszym terminie też warto iść do lekarza – część szczepień da się jeszcze wykonać. ### Czy do Brunei potrzebuję szczepienia przeciw żółtej gorączce? Tylko wtedy, gdy przybywasz z kraju z ryzykiem żółtej gorączki lub spędziłeś ponad 12 godzin w tranzycie na lotnisku w takim kraju. Wymóg dotyczy osób od 9. miesiąca życia. W samym Brunei ryzyka tej choroby nie ma. Trasę z przesiadkami omów z lekarzem medycyny podróży przed wylotem. ### Czy w Brunei trzeba brać leki przeciw malarii? Nie jest to rutynowo zalecane. CDC i NaTHNaC oceniają ryzyko malarii jako bardzo niskie i nie zalecają chemioprofilaktyki. Zalecana jest ochrona przed ukąszeniami. Wyjątkiem mogą być wyprawy w głąb lasów, a o takiej trasie decyduje lekarz. ### Jakie jest główne zagrożenie zdrowotne w Brunei? Denga, przenoszona przez komary żerujące w ciągu dnia. Występuje w całym kraju, a komary są częstsze w miastach i ich okolicach. Ochrona polega na repelentach, zakrywającej odzieży i spaniu w pomieszczeniach z klimatyzacją lub moskitierą. Szczepienie przeciw dendze rozważa się tylko u wybranych osób. ### Czy muszę się szczepić przeciw WZW typu B przed wyjazdem do Brunei? Nie jest obowiązkowe, ale jest zalecane. CDC zaleca szczepienie niezaszczepionym podróżnym w każdym wieku, a NaTHNaC opisuje Brunei jako kraj o pośredniej lub wysokiej częstości WZW B. Zakażenie następuje przez krew i płyny ustrojowe, m.in. przy kontaktach seksualnych bez zabezpieczenia i niesterylnych zabiegach. ### Kiedy zgłosić się do lekarza po powrocie z Brunei? Przy gorączce, biegunce trwającej dłużej niż 3 dni, żółtaczce lub innych niepokojących objawach. Przy gorączce 38°C lub wyższej po pobycie na terenie leśnym zgłoś się od razu i powiedz lekarzowi, gdzie byłeś. Objawy malarii mogą pojawić się nawet po roku. ## Źródła - CDC – Travelers' Health: Brunei (traveler view) (cdc.gov) - CDC – Yellow Book 2020: Yellow Fever Vaccine & Malaria Prophylaxis Information, Brunei (cdc.gov) - CDC – Malaria Information and Prophylaxis by Country [B] (cdc.gov) - CDC – Areas with Risk of Dengue (cdc.gov) - CDC – Preventing Typhoid Fever and Paratyphoid Fever (cdc.gov) - CDC – International Certificate of Vaccination or Prophylaxis (ICVP) (cdc.gov) - NaTHNaC – TravelHealthPro: Brunei (travelhealthpro.org.uk) - NaTHNaC – TravelHealthPro: Food and water hygiene (travelhealthpro.org.uk) - WHO – International Travel and Health: vaccination requirements and recommendations, country list 2022 (cdn.who.int) - WHO – Yellow fever: countries with risk and vaccination requirements (who.int) - CDC – Travelers’ Health: Destinations (cdc.gov) - NaTHNaC – TravelHealthPro: Country information (travelhealthpro.org.uk) - NIZP PZH – Program Szczepień Ochronnych (szczepienia.pzh.gov.pl) - Szczepienia obowiązkowe i zalecane przed wyjazdem – zestawienie (stan 30.07.2024) (szczepieniadlapodrozujacych.pl) --- Materiał informacyjny. Decyzję o szczepieniach podejmuje lekarz medycyny podróży.