# Bułgaria – zdrowie w podróży: szczepienia, odra, kleszcze, woda i jedzenie Adres: https://sowa-med.pl/szczepienia/bulgaria/ Stan na: 2026-11-09 ## W skrócie Do Bułgarii nie obowiązują żadne szczepienia, a malaria i żółta gorączka tam nie występują. Przed wyjazdem sprawdź ochronę przeciw odrze (MMR), tężcowi, błonicy i krztuścowi oraz WZW A i B – to pozycje zalecane w karcie szczepień poniżej. W 2026 r. w Bułgarii trwało ognisko odry, a przy pobycie w terenie liczą się kleszcze. Wściekliznę i KZM rozważ indywidualnie z lekarzem medycyny podróży. ## Szczepienia | Szczepienie | Zalecenie | Kiedy | Uwagi | |---|---|---|---| | Szczepienia rutynowe (MMR, grypa, COVID-19 i inne z PSO) | Zalecane większości podróżnych | Konsultacja przed podróżą to dobry moment, by uzupełnić szczepienia z Programu Szczepień Ochronnych – m.in. odra/świnka/różyczka, grypa, COVID-19, pneumokoki, półpasiec. | W Bułgarii trwa ognisko odry. Sprawdź przed wyjazdem, czy masz komplet szczepień MMR; pełna ochrona powinna być osiągnięta co najmniej 2 tygodnie przed wyjazdem. | | Tężec, błonica, krztusiec (dTpa) | Zalecane większości podróżnych | Jedna dawka przypominająca, jeśli od ostatniej minęło 10 lat. | | | WZW typu A | Zalecane większości podróżnych | Najlepiej 2–4 tygodnie przed wyjazdem, ale szczepienie ma sens nawet tuż przed wylotem. Druga dawka po 6–12 miesiącach daje wieloletnią ochronę. | | | WZW typu B | Zalecane większości podróżnych | Szczepionka 3-dawkowa, przed wyjazdem co najmniej 2 dawki. Standardowo start 6 tygodni przed podróżą, w schemacie przyspieszonym 3 tygodnie. | Zalecane niezaszczepionym osobom poniżej 60. r.ż.; osoby od 60. r.ż. mogą się zaszczepić. Szczególnie ważne przy ryzykownych kontaktach seksualnych, zabiegach medycznych lub stomatologicznych, długim pobycie i kontakcie z krwią w pracy. | | Wścieklizna | Dla wybranych podróżnych | Schemat przedekspozycyjny: 2 dawki w odstępie 7 dni, zakończony przed wyjazdem. | Ryzyko dla większości podróżnych jest niskie. Rozważ szczepienie przed wyjazdem, jeśli będziesz mieć częsty kontakt ze zwierzętami (praca, wolontariat, jaskinie z nietoperzami) albo wyjedziesz w odległe rejony z utrudnionym dostępem do profilaktyki poekspozycyjnej. Po pogryzieniu lub podrapaniu zgłoś się od razu do lekarza. | | Kleszczowe zapalenie mózgu | Dla wybranych podróżnych | Schemat przyspieszony: 2 dawki w odstępie 14 dni, potem trzecia. | Rozważ szczepienie, jeśli planujesz dłuższe lub intensywne przebywanie w terenie z kleszczami: wędrówki, biwakowanie, praca w lesie lub rolnictwie, polowania. Ryzyko dotyczy niektórych regionów kraju; kleszcze są aktywne od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Przy krótkim pobycie miejskim lub nad morzem szczepienie zwykle nie jest potrzebne. | - Żółta gorączka: Certyfikat nie jest wymagany. Bułgaria nie wymaga certyfikatu szczepienia przeciw żółtej gorączce i go nie zaleca. - Malaria: Brak ryzyka malarii. Brak transmisji malarii w Bułgarii. Chemioprofilaktyka niepotrzebna. - Choroby zagrażające podróżnym: Odra (ognisko 2026), Kleszczowe zapalenie mózgu i kleszcze (sezon wiosna–jesień), WZW A i zakażenia przenoszone przez żywność i wodę, WZW B (średnia/wysoka częstość), Wścieklizna (niskie ryzyko; lisy, nietoperze), Choroba wysokościowa powyżej 2500 m (góry) ## Jak przygotować się zdrowotnie do wyjazdu do Bułgarii? Bułgaria leży w UE, ma rozwiniętą opiekę zdrowotną i nie wymaga certyfikatów szczepień. Ryzyka są inne niż w krajach tropikalnych: odra, kleszcze, zakażenia przenoszone przez żywność oraz – zależnie od planu – kontakt z dziką przyrodą i wysokość w górach. Konkretne szczepienia, ich status (zalecane, do rozważenia) i uwagi znajdziesz w karcie szczepień na tej stronie. Poniżej opisujemy to, czego karta nie pokazuje: kontekst, regiony i zachowanie na miejscu. - **Sprawdź książeczkę szczepień.** Zacznij od MMR i dTpa. Ochrona przeciw odrze powinna być kompletna co najmniej 2 tygodnie przed wyjazdem (CDC). - **Zaplanuj szczepienia wielodawkowe.** WZW B, wścieklizna i KZM wymagają kilku dawek, więc umów wizytę z wyprzedzeniem. Schemat, w tym ewentualny skrócony, ustala lekarz. - **Opisz lekarzowi swój plan.** Liczy się, czy będzie to pobyt miejski, plaża, czy wędrówki i biwak, jak długo zostajesz i czy planujesz nowe kontakty seksualne. - **Weź repelent i pincetę lub kartę do usuwania kleszczy.** Przy pobycie w terenie to podstawowy sprzęt. - **Zabezpiecz się ubezpieczeniowo.** Sprawdź ważność EKUZ i rozważ polisę z kosztami leczenia [DO WERYFIKACJI]. CDC zaleca też rozważyć ubezpieczenie z ewakuacją medyczną. - **Zabierz stałe leki** w zapasie na cały pobyt i omów z lekarzem choroby przewlekłe. ## Czy do Bułgarii potrzebne są szczepienia obowiązkowe albo profilaktyka malarii? Nie. Bułgaria nie wymaga certyfikatu przeciw żółtej gorączce i go nie zaleca. Według źródeł, z których korzystamy (CDC, NaTHNaC), nie ma tam transmisji malarii, więc chemioprofilaktyka jest niepotrzebna. Szczepienia zalecane i do rozważenia wylicza karta szczepień powyżej – tu nie powtarzamy jej treści. ## Czym różnią się regiony Bułgarii pod względem zdrowotnym? Różnice dotyczą głównie odry, kleszczy i wysokości. Źródła nie dają szczegółowej mapy ryzyka dla wszystkich chorób, więc poniższa tabela pokazuje tylko to, co da się poprzeć danymi. | Region | Co ma znaczenie zdrowotne | Północny zachód (obwody Wracy, Plewen, Łowecz) | Tu zgłoszono większość przypadków odry w ognisku 2026 (dane ECDC z czerwca). Przypadki odnotowano też w Sofii (miasto) i Warnie, w mniejszej liczbie. | Sofia i inne duże miasta | Standardowe ryzyko podróżne. Odra jest możliwa wszędzie, gdzie są osoby niezaszczepione – dotyczy to także lotnisk, dworców i transportu publicznego. | Wybrzeże Morza Czarnego | Źródła nie wskazują odrębnych zagrożeń. Obowiązują zasady ogólne: higiena żywności i wody oraz ochrona przed komarami w sezonie (wirus Zachodniego Nilu). | Góry i tereny wiejskie (lasy, pastwiska) | Kleszcze, kontakt z dzikimi zwierzętami (lisy, nietoperze), wysokość w najwyższych partiach. Tu zwykle zapada decyzja o KZM i wściekliźnie. | Południowy wschód i północny wschód | Historycznie główne ogniska krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej (CCHF) przenoszonej przez kleszcze. Dane pochodzą z publikacji z 2004 r. [DO WERYFIKACJI]. ## Jak groźne jest ognisko odry w Bułgarii? Według ECDC Bułgaria odnotowała 2 przypadki odry w całym 2025 r., a w 2026 r. – ognisko. Do 4 października 2026 r. zgłoszono 580 przypadków. Liczba przypadków związanych z ogniskiem malała, a w odpowiedzi podano ponad 80 tys. dawek MMR. W miesięcznym raporcie ECDC (dane do września 2026) Bułgaria miała najwyższy wskaźnik zachorowań w UE/EEA w okresie od 1 października 2025 do 30 września 2026. W ognisku przeważali osoby niezaszczepione. Dla Ciebie praktyczny wniosek jest prosty: sprawdź, czy masz udokumentowane dwie dawki MMR lub przebytą odrę. Jeśli dokumentacji brakuje, decyzję o uzupełnieniu podejmuje lekarz. CDC zaleca dwie dawki w odstępie co najmniej 28 dni dla osób od 12. miesiąca życia bez dowodu odporności; polskie zasady (PSO) mogą się różnić [DO WERYFIKACJI]. ## Co z wodą i jedzeniem w Bułgarii? Główne ryzyko to WZW A i inne zakażenia przenoszone przez żywność i wodę. NaTHNaC zaleca szczepienie przeciw WZW A wszystkim dotąd niezaszczepionym podróżnym, a CDC – niezaszczepionym osobom od 1. roku życia. Szczepienie nie zastępuje higieny. - Myj ręce przed jedzeniem, zwłaszcza po transporcie i toalecie. - Unikaj niepasteryzowanego mleka i przetworów mlecznych. Przenoszą m.in. wirus KZM (NaTHNaC). - Na wsi, w górach i na biwaku pij wodę butelkowaną lub uzdatnioną. Źródła nie oceniają jakości wody z kranu w Bułgarii, więc tu stosuj ostrożność [DO WERYFIKACJI]. - NaTHNaC wspomina o durze brzusznym jako zagrożeniu dla osób z kontaktem z gorszą higieną (np. długie pobyty, odwiedziny u rodziny). Szczepienie nie wchodzi do karty tego kraju – zapytaj lekarza, jeśli dotyczy Cię taka sytuacja [DO WERYFIKACJI]. ## Na jakie choroby przenoszone przez komary i kleszcze uważać? ### Kleszcze: KZM, CCHF i inne Kleszcze są aktywne od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Według NaTHNaC ryzyko KZM dotyczy niektórych obszarów kraju, ale CDC ocenia, że sytuacja jest niejasna: przypadki zgłaszane są sporadycznie, a ryzyko prawdopodobnie niskie, choć skala niedodiagnozowania jest nieznana. Szczepienie rozważ przy wędrówkach, biwakach, pracy w lesie lub rolnictwie albo polowaniach. Karta kraju opisuje to w pozycji „rozważ”. Szczepienie nie chroni przed innymi chorobami odkleszczowymi. W Bułgarii występuje CCHF – wirusowa choroba przenoszona przez kleszcze, która może przebiegać ciężko. ECDC podaje, że Bułgaria zgłasza pojedyncze przypadki rocznie (np. 2 w 2019 i 2 w 2022 r., w tym po jednym zgonie w 2022 r. w Bułgarii i Hiszpanii). Przeciw CCHF nie ma szczepionki dla podróżnych. - Noś jasną odzież z długimi rękawami i nogawkami; łatwiej zauważysz kleszcza. - Stosuj repelent regularnie. - Po każdym dniu w terenie obejrzyj skórę i ubranie. Kleszcza usuń jak najszybciej właściwą techniką. ### Komary: wirus Zachodniego Nilu Malarii nie ma, ale ECDC rejestruje w Bułgarii lokalnie nabyte zakażenia wirusem Zachodniego Nilu. Według ECDC w sezonie 2026 (stan na 14 października) w Bułgarii zidentyfikowano 6 dotkniętych obszarów. Szczepionki ani leku zapobiegawczego nie ma; chroni repelent i odzież o każdej porze dnia. NaTHNaC wymienia też leiszmaniozę wśród chorób przenoszonych przez owady w regionie Europy Wschodniej – ryzyko turystyczne w Bułgarii nie jest w źródłach opisane szczegółowo. ## Czy w Bułgarii grozi wścieklizna i jak postąpić po pogryzieniu? Ryzyko dla większości podróżnych jest niskie. CDC pisze, że zakażone wścieklizną psy nie występują tam powszechnie, a szczepionki po ekspozycji są dostępne w większości kraju. NaTHNaC wskazuje lisy jako zwierzęta o większym ryzyku, a nietoperze mogą nosić wirusy podobne do wścieklizny. Dlatego unikaj kontaktu z dzikimi zwierzętami. - Dokładnie umyj ranę wodą z mydłem. - Zgłoś się pilnie do lekarza lokalnie, nawet gdy rana wygląda błaho. - Podaj, czy byłeś szczepiony przeciw wściekliźnie. Dalsze postępowanie zależy od tego. Szczepienie przedekspozycyjne przychodzi w grę przy częstym kontakcie ze zwierzętami, jaskiniach z nietoperzami lub pobycie w odległych rejonach z utrudnionym dostępem do pomocy. Decyzja należy do lekarza medycyny podróży. Poza wścieklizną CDC wymienia w Bułgarii leptospirozę (kontakt z wodą lub błotem zanieczyszczonym moczem zwierząt) i hantawirusy (kontakt z gryzoniami). Nie pływaj w stojącej wodzie po powodzi i omijaj miejsca bytowania gryzoni. ## Jaki wpływ ma klimat i wysokość? W najwyższych partiach gór (Riła, Pirin) możliwa jest choroba wysokościowa; karta wskazuje próg ok. 2500 m n.p.m. NaTHNaC podaje ogólne zasady aklimatyzacji: wchodź stopniowo, unikaj zwiększania wysokości noclegu o więcej niż 500 m na dobę, a przy objawach (ból głowy, nudności, bezsenność) nie wchodź wyżej i zejdź niżej, jeśli nie ustępują. Zasady te dotyczą wysokości powyżej 3000 m, więc w Bułgarii wystarczy zwykle rozsądny rytm wędrówki [DO WERYFIKACJI]. Upał, słońce i odwodnienie to ryzyka sezonowe, jak w całej Europie Południowej. Źródła nie podają dla Bułgarii konkretnych progów temperatur, więc kieruj się ogólnymi zasadami: woda, nakrycie głowy, filtr UV, unikanie wysiłku w najgorętszych godzinach. Kleszcze i komary są aktywne w cieplejszych miesiącach. ## Czy trzeba chronić się przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową i przez krew? Tak. NaTHNaC ocenia, że w Bułgarii częstość WZW B jest średnia lub wysoka. Zakażenie następuje przez krew i płyny ustrojowe – w kontaktach seksualnych, przy zabiegach medycznych i stomatologicznych w niesterylnych warunkach, tatuażu, piercingu i wspólnych igłach. Używaj prezerwatyw z nowymi partnerami i wybieraj sprawdzone gabinety. CDC zaleca szczepienie przeciw małpiej ospie (mpox) dorosłym, którzy planują nowe kontakty seksualne lub intymne w czasie podróży, także podczas festiwali. Według CDC pierwszą dawkę najlepiej przyjąć co najmniej 6 tygodni przed wyjazdem, a pełny schemat to dwie dawki w odstępie 4 tygodni. Dostępność szczepionki w Polsce i kwalifikację ustala lekarz [DO WERYFIKACJI]. ## Kiedy iść do lekarza po powrocie z Bułgarii? Zgłoś się do lekarza i powiedz, że byłeś w Bułgarii, w tych sytuacjach: - **Wysypka, wysoka gorączka, kaszel, katar lub zaczerwienione, łzawiące oczy** w ciągu 3 tygodni od powrotu – to możliwe objawy odry. CDC zaleca zadzwonić do placówki przed wizytą, żeby nie narażać innych pacjentów. - **Gorączka, dreszcze, bóle mięśni i głowy po ukąszeniu kleszcza** lub pobycie w terenie. W CCHF objawy zaczynają się nagle po 3–7 dniach od ukąszenia i mogą szybko się nasilać; wtedy zgłoś się pilnie. - **Kleszcz, którego usunąłeś, lub rozszerzająca się zmiana skórna** w miejscu ukąszenia. Poinformuj lekarza o dacie i miejscu ukąszenia [DO WERYFIKACJI]. - **Żółtaczka, ciemny mocz, silne zmęczenie i nudności** po powrocie – możliwe WZW A, a w razie ryzykownych kontaktów także WZW B. - **Utrzymująca się biegunka lub gorączka** po jedzeniu poza domem. - **Pogryzienie lub podrapanie przez zwierzę** – także jeśli opatrzono Cię już na miejscu. Zapytaj o dalsze postępowanie przeciwwścieklizniane. Karta szczepień na tej stronie jest tylko informacją ogólną. O faktycznym doborze szczepień decyduje lekarz medycyny podróży lub poradnia po zebraniu wywiadu. ## Najczęstsze pytania ### Jakie szczepienia przed wyjazdem do Bułgarii? Przy wjeździe do Bułgarii z Polski nie jest wymagane żadne szczepienie. Lekarze medycyny podróży zalecają: tężec, błonica, krztusiec (dTpa), WZW typu A i WZW typu B (oraz aktualne szczepienia rutynowe). Dla wybranych podróżnych, zależnie od trasy i aktywności: wścieklizna i kleszczowe zapalenie mózgu. Malaria tu nie występuje. ### Czy przy wjeździe do Bułgarii potrzebny jest certyfikat szczepienia przeciw żółtej gorączce? Certyfikat nie jest wymagany. Bułgaria nie wymaga certyfikatu szczepienia przeciw żółtej gorączce i go nie zaleca. Certyfikat jest ważny od 10. dnia po szczepieniu i przez całe życie. ### Bułgaria – czy jest ryzyko malarii? Brak ryzyka malarii. Brak transmisji malarii w Bułgarii. Chemioprofilaktyka niepotrzebna. Na malarię nie ma szczepionki dla podróżnych – decyzję o profilaktyce lekowej podejmuje lekarz. ### Ile czasu przed wyjazdem do Bułgarii trzeba się zaszczepić? Najlepiej umówić konsultację 6–8 tygodni przed wylotem. Część schematów wymaga kilku dawek, a certyfikat żółtej gorączki zaczyna obowiązywać dopiero 10 dni po szczepieniu. Przy krótszym terminie też warto iść do lekarza – część szczepień da się jeszcze wykonać. ### Czy do Bułgarii trzeba mieć obowiązkowe szczepienia? Nie. Bułgaria nie wymaga żadnych szczepień ani certyfikatów w ramach Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych, w tym przeciw żółtej gorączce. Zalecane są natomiast szczepienia rutynowe (m.in. MMR), dTpa oraz WZW A i B, a wściekliznę i KZM rozważa się indywidualnie. ### Czy w Bułgarii występuje malaria? Nie. Według CDC i NaTHNaC w Bułgarii nie ma transmisji malarii, więc chemioprofilaktyka nie jest potrzebna. Komary mogą jednak przenosić wirus Zachodniego Nilu, dlatego stosuj repelent. ### Czy w 2026 roku w Bułgarii jest ognisko odry? Tak. ECDC raportuje ognisko odry w Bułgarii w 2026 r.: do 4 października zgłoszono 580 przypadków, przy czym liczba przypadków związanych z ogniskiem malała. Przed wyjazdem sprawdź, czy masz komplet szczepień MMR, najlepiej co najmniej 2 tygodnie przed podróżą. ### Czy przed wyjazdem do Bułgarii warto zaszczepić się przeciw KZM? To zależy od planu. Szczepienie rozważ przy wędrówkach, biwakowaniu, pracy w lesie lub rolnictwie czy polowaniach, bo ryzyko KZM dotyczy niektórych obszarów kraju, ale CDC ocenia je jako prawdopodobnie niskie i niejasne. Przy krótkim pobycie miejskim lub nad morzem zwykle nie jest potrzebne – o decyzji rozstrzyga lekarz medycyny podróży. ### Co zrobić po ugryzieniu przez kleszcza w Bułgarii? Usuń kleszcza jak najszybciej właściwą techniką i zanotuj datę oraz miejsce. Po powrocie obserwuj się: gorączka, dreszcze, bóle mięśni czy zmiana skórna w miejscu ukąszenia to powód do wizyty u lekarza z informacją o pobycie w Bułgarii. ### Czy w Bułgarii jest ryzyko wścieklizny? Dla większości podróżnych ryzyko jest niskie. Unikaj kontaktu z dzikimi zwierzętami, zwłaszcza lisami i nietoperzami, a po pogryzieniu lub podrapaniu umyj ranę i od razu zgłoś się do lekarza. Szczepienie przed wyjazdem rozważa się przy częstym kontakcie ze zwierzętami lub pobycie w odległych miejscach. ## Źródła - CDC Travelers' Health – Bulgaria (traveler view) (cdc.gov) - CDC Travelers' Health – Global Measles Travel Health Notice (cdc.gov) - CDC Yellow Book – Tick-borne encephalitis (cdc.gov) - NaTHNaC TravelHealthPro – Bulgaria (travelhealthpro.org.uk) - NaTHNaC TravelHealthPro – Bulgaria (PDF, 12.12.2025) (travelhealthpro.org.uk) - NaTHNaC TravelHealthPro – Diseases spread by insects and ticks in Europe (travelhealthpro.org.uk) - ECDC – Measles monitoring (11.06.2026) (ecdc.europa.eu) - ECDC – Communicable disease threats report, week 41, 3–9 October 2026 (ecdc.europa.eu) - ECDC – Monthly measles and rubella report (dane do września 2026) (measles-rubella-monthly.ecdc.europa.eu) - ECDC – Communicable disease threats report, week 42, 2026 (West Nile, CCHF) (ecdc.europa.eu) - ECDC – Crimean-Congo haemorrhagic fever, Annual Epidemiological Report for 2022 (ecdc.europa.eu) - ECDC – Crimean-Congo haemorrhagic fever, Annual Epidemiological Report for 2019 (ecdc.europa.eu) - Emerging Infectious Diseases (CDC) – Crimean-Congo Hemorrhagic Fever in Bulgaria (2004) (cdc.gov) - CDC Yellow Book 2020 – Bulgaria (cdc.gov) - WHO – International Travel and Health 2022, country list (cdn.who.int) - NIZP PZH – Program Szczepień Ochronnych (szczepienia.pzh.gov.pl) - CDC Yellow Book 2026 – YF and malaria by country: Bulgaria (cdc.gov) - WHO – Yellow fever: countries with risk and vaccination requirements (who.int) - CDC – Travelers’ Health: Destinations (cdc.gov) - NaTHNaC – TravelHealthPro: Country information (travelhealthpro.org.uk) - Szczepienia obowiązkowe i zalecane przed wyjazdem – zestawienie (stan 30.07.2024) (szczepieniadlapodrozujacych.pl) --- Materiał informacyjny. Decyzję o szczepieniach podejmuje lekarz medycyny podróży.