# Czechy – zdrowie w podróży: kleszcze, WZW A i przygotowanie do wyjazdu Adres: https://sowa-med.pl/szczepienia/czechy/ Stan na: 2026-11-10 ## W skrócie Do Czech nie obowiązują żadne szczepienia przy wjeździe, a malarii w kraju nie ma. Największe realne ryzyko to kleszcze i kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) – ogniska występują w całym kraju, a Czechy należą do państw UE z najwyższą liczbą zachorowań. Przed wyjazdem sprawdź kartę szczepień na tej stronie i zaplanuj, czy będziesz w lesie, górach lub parkach. Wątpliwości omów z lekarzem medycyny podróży. ## Szczepienia | Szczepienie | Zalecenie | Kiedy | Uwagi | |---|---|---|---| | Szczepienia rutynowe (MMR, grypa, COVID-19 i inne z PSO) | Zalecane większości podróżnych | Konsultacja przed podróżą to dobry moment, by uzupełnić szczepienia z Programu Szczepień Ochronnych – m.in. odra/świnka/różyczka, grypa, COVID-19, pneumokoki, półpasiec. | | | Tężec, błonica, krztusiec (dTpa) | Zalecane większości podróżnych | Jedna dawka przypominająca, jeśli od ostatniej minęło 10 lat. | | | WZW typu A | Zalecane większości podróżnych | Najlepiej 2–4 tygodnie przed wyjazdem, ale szczepienie ma sens nawet tuż przed wylotem. Druga dawka po 6–12 miesiącach daje wieloletnią ochronę. | | | WZW typu B | Zalecane większości podróżnych | Szczepionka 3-dawkowa, przed wyjazdem co najmniej 2 dawki. Standardowo start 6 tygodni przed podróżą, w schemacie przyspieszonym 3 tygodnie. | | | Wścieklizna | Dla wybranych podróżnych | Schemat przedekspozycyjny: 2 dawki w odstępie 7 dni, zakończony przed wyjazdem. | Ryzyko niskie. Szczepienie przedekspozycyjne dla osób zawodowo narażonych (laboratoria, praca ze zwierzętami, personel medyczny); można rozważyć przy pobycie w strefie do 50 km od granicy z Polską i Słowacją i zwiększonym kontakcie ze zwierzętami. Reszta kraju nie jest uznawana za zagrożoną wścieklizną zwierząt, ale nietoperze mogą nosić podobne wirusy. Decyzję podejmuje lekarz medycyny podróży. [DO WERYFIKACJI] | | Kleszczowe zapalenie mózgu | Dla wybranych podróżnych | Schemat przyspieszony: 2 dawki w odstępie 14 dni, potem trzecia. | Ryzyko KZM w całym kraju; kleszcze są aktywne od wczesnej wiosny do późnej jesieni (w listopadzie sezon dobiega końca). Szczepienie zalecane osobom z intensywną ekspozycją na kleszcze: kemping, wędrówki, polowania, prace terenowe, leśnictwo, rolnictwo, także parki miejskie. CDC: można rozważyć przy aktywnościach na otwartym terenie, gdzie mogą występować kleszcze. | - Żółta gorączka: Certyfikat nie jest wymagany. Brak wymogu certyfikatu żółtej gorączki przy wjeździe do Czech; szczepienie nie jest zalecane. - Malaria: Brak ryzyka malarii. Brak transmisji malarii w Czechach; chemioprofilaktyka nie dotyczy. - Choroby zagrażające podróżnym: WZW A – ognisko w latach 2024–2025 (2141 potwierdzonych przypadków i 26 zgonów do 22.10.2025 wg NIZ Czech), Kleszczowe zapalenie mózgu – ryzyko w całym kraju, sezon od wczesnej wiosny do późnej jesieni, Mpox klad Ib – 4 potwierdzone przypadki do 16.03.2026, Odra – wzrost zachorowań na świecie; zalecana pełna seria MMR ## Jak przygotować się zdrowotnie do wyjazdu do Czech? Czechy to kraj o wysokim standardzie opieki zdrowotnej, ale nie wolne od ryzyka. CDC zaleca wizytę u lekarza co najmniej miesiąc przed podróżą. Do Czech jedziesz często spontanicznie i samochodem, więc tę rozmowę łatwo pominąć. Zrób ją mimo to, jeśli planujesz las, góry albo dłuższy pobyt. - **Sprawdź kartę szczepień** wyświetlaną na tej stronie. Wymaga ona porównania z twoją książeczką szczepień, a wątpliwości rozstrzyga lekarz. - **Zaplanuj trasę.** Weekend w Pradze to inne ryzyko niż tydzień pod namiotem w Szumawie. O szczepieniu przeciw KZM decyduje przede wszystkim ekspozycja na kleszcze. - **Sprawdź odrę.** CDC wskazuje na wzrost zachorowań na świecie i zaleca pełną serię MMR, zakończoną co najmniej 2 tygodnie przed wyjazdem. - **Jeśli rozważasz szczepienie przeciw mpox**, zacznij wcześnie. CDC podaje schemat 2 dawek co 4 tygodnie i radzi pierwszą dawkę najpóźniej 6 tygodni przed wyjazdem. Pełna ochrona pojawia się około 2 tygodni po drugiej dawce. - **Spakuj apteczkę.** Na liście CDC są m.in. repelent, pęseta, plastry, środek na biegunkę, krem z hydrokortyzonem i zapas leków stałych z nazwami generycznymi. - **Zadbaj o ubezpieczenie.** Polacy zwykle korzystają z EKUZ lub ubezpieczenia turystycznego. Zakres świadczeń sprawdź przed wyjazdem w NFZ lub u ubezpieczyciela. [DO WERYFIKACJI] ## Czy w Czechach jest malaria lub żółta gorączka? Nie. Wydanie CDC Yellow Book wskazuje, że w Czechach nie ma transmisji malarii, więc chemioprofilaktyka nie dotyczy. CDC nie zaleca szczepienia przeciw żółtej gorączce i nie wymaga certyfikatu przy wjeździe. Zgadza się to z kartą szczepień na tej stronie. ## Czym różnią się regiony Czech pod względem ryzyka zdrowotnego? Czechy są niewielkie i ryzyko jest podobne w całym kraju. Różnice dotyczą głównie kleszczy, ogniska WZW A i strefy przygranicznej. | Obszar | Co wskazują źródła | Co to zmienia dla podróżnego | Cały kraj | Ogniska KZM występują na terenie całych Czech (CDC, TravelHealthPro). Wg TravelHealthPro kleszcze są aktywne od wczesnej wiosny do późnej jesieni. | Ryzyko dotyczy lasów, łąk, brzegów lasów, a także parków miejskich. | Południowe Czechy (Kraj Południowoczeski) | CDC i ECDC wskazują tu największe ryzyko KZM. | Przy pobycie w terenie to argument za rozważeniem szczepienia. | Szumawa, Karkonosze, północne Morawy | Raport ECDC (dane z lat 2000–2010) opisuje badania w tych rejonach i przesuwanie się kleszczy na większe wysokości. [DO WERYFIKACJI – dane z 2012 r.] | Wędrówki górskie nie chronią przed kleszczami. | Praga, Czechy Środkowe, Kraj Morawsko-Śląski | W 2025 r. zgłaszano tu najwięcej przypadków WZW A (TravelHealthPro, stan z maja 2025). Z 26 zgonów do 22.10.2025 w Pradze odnotowano 10. Wg ECDC (listopad 2025) przypadki dotyczyły wszystkich regionów. | Ognisko skupia się wśród osób w złych warunkach sanitarnych, ale szczepienie WZW A pozostaje zalecane (patrz karta). | Pas do 50 km od granicy z Polską i Słowacją | TravelHealthPro dopuszcza szczepienie przeciw wściekliźnie u podróżnych zwiększenie narażonych na kontakt ze zwierzętami. | Dotyczy to wąskiej grupy, np. osób pracujących ze zwierzętami lub spędzających dużo czasu w terenie. ## Na co uważać w kwestii wody i jedzenia? W źródłach, które sprawdziłem, nie ma osobnego ostrzeżenia o wodzie z kranu w Czechach. CDC ogólnie radzi pić wodę z kranu tylko wtedy, gdy ma się pewność, że jest bezpieczna. [DO WERYFIKACJI] Przy kempingu lub dzikich noclegach lista CDC podaje tabletki do uzdatniania wody. - **Nabiał niepasteryzowany.** TravelHealthPro radzi go unikać. KZM zdarza się też po spożyciu surowego mleka i serów od zakażonych zwierząt (krowy, kozy, owce). - **Kąpiele w jeziorach i rzekach.** CDC radzi pływać w wyznaczonych miejscach i nie połykać wody. Nieuzdatniona woda może przenosić drobnoustroje. - **Higiena rąk.** Mycie rąk przed jedzeniem ogranicza ryzyko biegunki i zakażenia WZW A. ## Jak chronić się przed kleszczami i komarami? CDC zaznacza, że mimo wysokiego poziomu rozwoju kraju ukąszenia owadów mogą tu przenosić choroby. Z kleszczy wynikają dwa zagrożenia: KZM (wirus) i borelioza (bakteria). Na boreliozę nie ma szczepionki. TravelHealthPro wskazuje Czechy wśród krajów Europy Środkowej o najwyższym odsetku zakażonych kleszczy. Źródła nie wymieniają chorób przenoszonych przez komary jako istotnego zagrożenia w Czechach, więc priorytetem są kleszcze. - Zakrywaj skórę: długie rękawy, długie spodnie, nakrycie głowy. Jasne ubrania ułatwiają zauważenie kleszcza. - Użyj repelentu. CDC wskazuje, że DEET w stężeniu co najmniej 20% chroni zarówno przed kleszczami, jak i komarami. - Rozważ odzież impregnowaną permetryną przy dużej ilości czasu w terenie. Nie nakłada się jej bezpośrednio na skórę. - Po każdym wyjściu obejrzyj całe ciało i ubranie. Kleszcze lubią pachy, pachwiny i szyję. - Usuń kleszcza jak najszybciej właściwą techniką albo poproś o pomoc medyczną. Listopad kończy typowy sezon, ale TravelHealthPro podkreśla, że okres transmisji bywa zmienny. [DO WERYFIKACJI – czy w listopadzie ryzyko jest nadal istotne] Skala problemu jest duża: według ECDC w 2022 r. Czechy zgłosiły 709 potwierdzonych przypadków KZM, najwięcej spośród krajów UE/EOG. ## Czy w Czechach grozi wścieklizna lub inne choroby od zwierząt? Ryzyko wścieklizny jest niskie. CDC pisze, że psy zakażone wścieklizną nie występują tu często, a szczepionki po narażeniu są dostępne w większości kraju. Wątpliwości, czy przed wyjazdem się zaszczepić, rozstrzyga lekarz, uwzględniając twoją pracę, aktywności i dostęp do pomocy. Po pogryzieniu, podrapaniu albo kontakcie z nietoperzem zgłoś się do lekarza. - **Leptospiroza.** CDC wymienia ją wśród zagrożeń. Unikaj wody i błota zanieczyszczonych moczem zwierząt oraz terenów po powodzi. - **Hantawirusy.** Przenoszą je gryzonie. Unikaj miejsc ich bytowania, np. zakurzonych szop i opuszczonych schronisk. - **Gruźlica.** CDC radzi unikać bliskiego kontaktu z osobami chorymi. ## Jak klimat i pogoda wpływają na zdrowie podróżnych? Źródła nie opisują klimatu Czech osobno, więc obowiązują ogólne zasady CDC. Latem chroń się przed przegrzaniem: pij regularnie, noś lekką odzież i ogranicz wysiłek w najgorętszych godzinach. Używaj kremu z filtrem SPF co najmniej 15, zwłaszcza w górach i na wodzie. Przy niskich temperaturach ubieraj się warstwowo i chroń głowę, dłonie i stopy. Na górskich szlakach zmieniaj plany, gdy pogoda się pogarsza. ## Jakie inne zagrożenia opisuje karta szczepień? - **WZW A.** W latach 2024–2025 trwało w Czechach duże ognisko. ECDC wskazuje, że dotyczyło głównie osób bezdomnych, używających narkotyków, żyjących w złych warunkach sanitarnych oraz społeczności romskich. Ryzyko dla zwykłego turysty ocena lekarz. Wg ECDC szczyt przypadł na 2025 r., ale ognisko było jeszcze w toku pod koniec 2025 r. - **Mpox (klad Ib).** WHO i TravelHealthPro informują o pojedynczych przypadkach w Czechach w 2026 r. ECDC ocenia ryzyko jako niskie dla ogółu populacji i umiarkowane dla mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami. CDC zaleca szczepienie dorosłym planującym kontakty seksualne z nowymi partnerami lub w kontekście dużych imprez. - **Odra.** Patrz punkt o przygotowaniu do wyjazdu. ## Kiedy zgłosić się do lekarza po powrocie z Czech? Najczęstszy scenariusz to ukąszenie kleszcza. Według ECDC okres wylęgania KZM wynosi średnio 7 dni, ale opisano nawet 28 dni. Przy zakażeniu przez nabiał bywa krótszy, ok. 4 dni. Choroba przebiega często dwufazowo, więc po poprawie mogą wrócić objawy neurologiczne. - Gorączka, silny ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości lub objawy neurologiczne w ciągu 4 tygodni od pobytu w lesie lub po ukąszeniu kleszcza – zgłoś się pilnie do lekarza lub na SOR. - Rozszerzająca się zmiana skórna w miejscu ukąszenia – to możliwy objaw boreliozy. Lekarz zdecyduje o diagnostyce. [DO WERYFIKACJI] - Żółtaczka, ciemny mocz, silne osłabienie, nudności po pobycie w rejonie ogniska WZW A – zgłoś się do lekarza. [DO WERYFIKACJI] - Wysypka lub zmiany skórne po nowych kontaktach seksualnych – skontaktuj się z lekarzem lub poradnią chorób zakaźnych i poinformuj o ryzyku mpox. [DO WERYFIKACJI] - Gorączka z wysypką po kontakcie z osobą chorą, jeśli nie masz pełnego szczepienia MMR – zadzwoń do lekarza przed wizytą, aby uniknąć zakażenia innych. Podczas wizyty powiedz, że byłeś w Czechach, i podaj daty. Wymień też aktywności: las, góry, kemping, kontakt ze zwierzętami, nabiał niepasteryzowany. ## Najczęstsze pytania ### Jakie szczepienia przed wyjazdem do Czech? Przy wjeździe do Czech z Polski nie jest wymagane żadne szczepienie. Lekarze medycyny podróży zalecają: tężec, błonica, krztusiec (dTpa), WZW typu A i WZW typu B (oraz aktualne szczepienia rutynowe). Dla wybranych podróżnych, zależnie od trasy i aktywności: wścieklizna i kleszczowe zapalenie mózgu. Malaria tu nie występuje. ### Czy przy wjeździe do Czech potrzebny jest certyfikat szczepienia przeciw żółtej gorączce? Certyfikat nie jest wymagany. Brak wymogu certyfikatu żółtej gorączki przy wjeździe do Czech; szczepienie nie jest zalecane. Certyfikat jest ważny od 10. dnia po szczepieniu i przez całe życie. ### Czechy – czy jest ryzyko malarii? Brak ryzyka malarii. Brak transmisji malarii w Czechach; chemioprofilaktyka nie dotyczy. Na malarię nie ma szczepionki dla podróżnych – decyzję o profilaktyce lekowej podejmuje lekarz. ### Ile czasu przed wyjazdem do Czech trzeba się zaszczepić? Najlepiej umówić konsultację 6–8 tygodni przed wylotem. Część schematów wymaga kilku dawek, a certyfikat żółtej gorączki zaczyna obowiązywać dopiero 10 dni po szczepieniu. Przy krótszym terminie też warto iść do lekarza – część szczepień da się jeszcze wykonać. ### Czy do Czech potrzebne są obowiązkowe szczepienia? Nie. Do Czech nie obowiązuje certyfikat żółtej gorączki, a CDC nie zaleca tego szczepienia. Zalecane szczepienia dobiera się do planu podróży – sprawdź kartę szczepień na tej stronie i skonsultuj się z lekarzem medycyny podróży. ### Czy warto zaszczepić się przeciw KZM przed wyjazdem do Czech? To zależy od planu. CDC zaleca szczepienie osobom z intensywną ekspozycją na kleszcze (kemping, wędrówki, polowania, praca w lesie). Przy krótkim pobycie w mieście decyzja jest mniej oczywista. Czynnikiem jest też to, że ogniska KZM występują w całym kraju, a największe ryzyko dotyczy południa. Decyzję podejmuje lekarz. ### Czy w Czechach jest malaria? Nie. CDC Yellow Book informuje, że w Czechach nie ma transmisji malarii, więc chemioprofilaktyka nie dotyczy podróżnych do tego kraju. ### Czy ognisko WZW A w Czechach zagraża turystom? Ognisko z lat 2024–2025 dotyczyło głównie osób bezdomnych, używających narkotyków, żyjących w złych warunkach sanitarnych oraz społeczności romskich. Wg ECDC przypadki zgłaszano jednak we wszystkich regionach i grupach wiekowych. CDC zaleca szczepienie niezaszczepionym podróżnym od 1. roku życia. Ocenę indywidualną wykonuje lekarz. ### Co zrobić po ukąszeniu kleszcza w Czechach? Usuń kleszcza jak najszybciej właściwą techniką albo poproś o pomoc medyczną. Obserwuj się przez kolejne tygodnie – KZM może ujawnić się nawet po 28 dniach. Gorączka, ból głowy lub objawy neurologiczne wymagają szybkiej konsultacji lekarskiej, także po powrocie do Polski. ## Źródła - CDC Travelers' Health – Czechia (traveler view) (cdc.gov) - CDC Travelers' Health – Czechia, Healthy Travel Packing List (cdc.gov) - CDC Yellow Book 2024 – Czechia: yellow fever and malaria (cdc.gov) - CDC Yellow Book – Tick-Borne Encephalitis (cdc.gov) - CDC – Areas at Risk for Tick-borne Encephalitis (cdc.gov) - CDC Yellow Book – Food and Water Precautions for Travelers (cdc.gov) - TravelHealthPro (NaTHNaC) – Czechia (travelhealthpro.org.uk) - TravelHealthPro (NaTHNaC) – Czechia (country/62) (travelhealthpro.org.uk) - TravelHealthPro (NaTHNaC) – Outbreak updates: hepatitis A in Czechia (travelhealthpro.org.uk) - TravelHealthPro (NaTHNaC) – Mpox (travelhealthpro.org.uk) - TravelHealthPro (NaTHNaC) – Diseases spread by insects and ticks in Europe (travelhealthpro.org.uk) - ECDC – Rapid Risk Assessment: multi-country outbreak of hepatitis A (18.06.2025) (ecdc.europa.eu) - ECDC – Communicable Disease Threats Report, week 48/2025 (hepatitis A) (ecdc.europa.eu) - ECDC – After-action review in Slovakia following 2025 hepatitis A outbreak (05.05.2026) (ecdc.europa.eu) - ECDC – Communicable Disease Threats Report, week 11/2026 (mpox) (ecdc.europa.eu) - ECDC – Tick-borne encephalitis, Annual Epidemiological Report 2022 (ecdc.europa.eu) - ECDC – Epidemiological situation of tick-borne encephalitis in the EU/EFTA (raport techniczny) (ecdc.europa.eu) - ECDC – Factsheet for health practitioners: Tick-borne encephalitis (ecdc.europa.eu) - WHO – Mpox Multi-country External Situation Report no. 65 (30.04.2026) (cdn.who.int) - WHO – International Travel and Health, lista krajów 2022 (rewizja 01.2023) (cdn.who.int) - WHO – Countries with risk of yellow fever transmission (listopad 2022) (who.int) - CDC – Travelers’ Health: Destinations (cdc.gov) - NaTHNaC – TravelHealthPro: Country information (travelhealthpro.org.uk) - NIZP PZH – Program Szczepień Ochronnych (szczepienia.pzh.gov.pl) - Szczepienia obowiązkowe i zalecane przed wyjazdem – zestawienie (stan 30.07.2024) (szczepieniadlapodrozujacych.pl) --- Materiał informacyjny. Decyzję o szczepieniach podejmuje lekarz medycyny podróży.